Sáng ngày hai trăm sáu mươi hai, trước khi ai dậy, Thất ra bếp, đứng trước cái niêu nhỏ đã nguội từ đêm qua, đặt hai tay vào hai quai, và đứng thế một lúc lâu mà chưa nhấc.
Mặc đứng ở cửa bếp, cách ba bước, và không bước vào.
"Ngươi nhấc hay để ta," hắn hỏi.
"Để ta thử," Thất nói. "Ngươi đứng đấy, nếu ta làm rơi thì ngươi nhặt, đừng đỡ trước."
Thất nhấc. Cái niêu lên khỏi bếp, ngang bụng, và Thất xoay người định đặt nó sang tảng đá bên cạnh thì dừng giữa chừng, vai trái khựng lại, cái sườn đã liền lệch kéo căng dưới lớp vải. Thất không làm rơi, chỉ đứng im, thở ra rất chậm, rồi đặt cái niêu xuống đúng chỗ cũ chứ không phải chỗ định đặt.
"Nhấc được," Thất nói, "xoay thì không, thế thì ta ngồi. Ta ngồi nhặt rau, vo gạo, trông lửa, còn bê nồi thì người khác bê."
"Ngươi muốn gì từ cái bếp này," Mặc hỏi.
Thất nhìn ra sân, nơi ba mươi người sẽ dậy trong nửa canh giờ nữa, rồi nhìn lại cái niêu nhỏ, như so hai thứ ấy với nhau.
"Ba mươi bát," Thất nói, "cùng một bữa, cái nào cũng nóng. Bây giờ nồi trước chín thì nồi sau còn sống, người ăn trước ăn nóng, người ăn sau ăn nguội. Ta muốn ba mươi bát nóng như nhau."
Mặc ghi cái mong ấy vào sổ, ở trang hai cột, ngay dưới dòng gạo, bằng nét than nhỏ, như ghi một khoản phải trả.
Hai việc thiếu nhất trên núi lúc ấy không phải mái mà là chỗ khô và chỗ lửa. Mưa đầu mùa đã về, đan luyện ra phải phơi mà không có chỗ nào phơi không bị hắt, còn dụng cụ dựng nhà mẻ, cùn, cong sau mười ngày đục đẽo thì không ai có lò mà sửa. Mặc bỏ ra sáu mươi tư đồng, mua gạch chịu lửa, một phần mái, mấy thỏi sắt thường, một cái bễ tay, và một cái nồi gang to như cái chum, thuê bè chở tới bến. Lão Khúc đứng nhìn bốn người khiêng cái nồi lên dốc, không gõ gì, chỉ lắc đầu.
"Cái nồi này đắt hơn cái chõng của ta," lão nói, "mà nó còn không biết gập lại."
"Nó không phải đi đâu," Mặc nói, "nên nó không cần gập." Phần mái của Đan phòng hắn dựng trên nền phía đông, che kín miệng hầm Ám Lô, để những ca nước quanh hầm vẫn nằm nguyên chỗ, rãnh nước vẫn chảy qua trước cửa, và lò cổ vẫn ở chỗ đã thử bao nhiêu lần mà không ai phải dời đi đâu cả.
Cái lán rèn sát lò cũ phía đông thì hắn gọi là Luyện Khí Đường. Hắn viết ba chữ ấy lên một mảnh ván bằng than, đóng ở cửa lán, và cả sân cười, vì trong cái lán ấy chỉ có một cái bễ tay, một hòn đe là tảng đá phẳng, và một đống lưỡi cuốc chờ sửa.
"Cái tên to hơn cái lán," Thẩm Chiêu nói.
"Tên thì để cái lán lớn lên cho vừa," hắn nói.
Người đục gỗ kê bễ, đóng khung, làm tay kéo. Người kéo bè từng sửa móc thuyền ở bến thì ngồi bên hòn đe, và thứ sắt đầu tiên anh ta đập không phải sắt mới mua mà là cuộn xích có móc đoàn Thanh Vân bỏ lại trên núi hôm đầu mùa, cuộn xích người ta mang lên để móc người sống.
"Người ta mang xích lên để kéo người đi," Thẩm Chiêu nói, khi tiếng búa đầu tiên vang lên, "nhà ngươi đập ra làm móc giữ đồ ở lại. Nghèo thì cũng có cái hay, không bỏ được cái gì." Mặc giữ lửa, lửa thường, bằng củi Lão Khúc đếm. Cái móc đầu tiên đập ra méo một bên, Đỗ Nghi treo một khúc gỗ vào thì nó há miệng ra, khúc gỗ rơi xuống đất.
"Móc chưa chịu được," Đỗ Nghi nói, nhặt khúc gỗ lên, "thì thử bằng gỗ tiếp, đừng thử bằng người."
Họ nung lại, đập lại, mất trọn một buổi chiều. Cái móc thứ hai chịu được khúc gỗ, rồi chịu được hai khúc, rồi chịu được Đỗ Nghi đu người lên. Đỗ Nghi thử từng cái nêm sắt, từng vòng kéo, treo từng thứ một với cùng một khúc gỗ, rồi buộc chung lại bằng dây, đặt riêng một góc lán, không ai được lấy dùng việc khác. Thất muốn thử một cái vòng kéo bằng tay mình, và Đỗ Nghi lắc đầu.
"Cậu là người nấu," ông nói, "người nấu không làm cái khúc gỗ."
Đan phòng thì phải chạy, không chỉ có mái. Trong mười bốn ngày, Mặc mua tám mẻ thuốc hết ba mươi hai đồng, đứng lò tám buổi rải đều, và tám mẻ ra ba mươi hai viên. Hai người đàn bà mới vào phụ hắn, hong rễ đỏ trên những cái nong dưới mái, giã, ghi mẻ nào ra mấy viên vào một tấm ván treo cửa, giữ đủ nước trong ca quanh hầm. Họ đứng nhìn hắn nhóm Ám Lô một buổi, rồi một người thử nhóm, và lò không lên lửa, chỉ ám khói vào tay áo.
"Lò này kén người," Mặc nói, "nó không chê tay chị."
Hắn bán đan như tháng trước, rồi mua thêm bốn trăm vốc gạo. Lão Khúc phụ gói đan vào lá, đếm từng gói dưới mắt Đỗ Nghi, đọc to số gói rồi đưa lại cho ông giữ, không giữ đồng nào trong tay mình lâu hơn lúc đếm.
"Hai mươi bốn gói," lão nói, "đủ, ông cầm đi, tay ta cầm lâu thì nó quen." Một đêm giữa kỳ, sáng ra Ôn đại nương thấy những dấu chân bốn móng to hơn bàn tay đi một vòng quanh vườn thuốc rồi dừng trước cái mái mới che miệng hầm, giẫm đi giẫm lại, và bà đổ thêm nước vào hai cái ca ở góc mà không ai phải bảo.
Bếp ba mươi người thì hụt ngay mẻ đầu. Thất đổ nước vào cái nồi gang mới theo vạch dây gai của cái niêu cũ, quên rằng nồi to thì đáy rộng, mà nước tới dây ở đáy rộng là nhiều hơn hẳn. Mẻ cơm ra nhão như cháo đặc, dính muôi.
"Nồi to thì nước to," Thất nói, nhìn cái muôi, "ta quên."
"Ngươi không quên," Mặc nói, "ngươi chưa biết, mà chưa biết thì hôm nay biết."
Không ai đổ đi một hạt. Đỗ Nghi múc ra từng bát, bảo hôm nay ăn cơm mềm, và ông lão lưng còng, người không còn mấy cái răng, ăn hết bát rồi xin thêm nửa bát, nói đây là bữa ông nhai được nhiều nhất từ hồi lên núi.
Thất ngồi nhìn cái nồi gang suốt buổi chiều. Rồi Thất bảo gã trai cao gầy lấy cái bát sành của mình, cái bát Thất đã đong nước từng bữa từ hôm bị thương, đong gạo vào nồi gang từng bát, đếm, đong nước từng bát, đếm, rồi lấy dây gai buộc một vòng mới quanh thành nồi, đúng chỗ mặt nước, vòng thứ hai trong đời Thất buộc lên một cái nồi.
"Ta gọi thì nhấc nồi," Thất nói với hai người đàn ông khoẻ nhất trong nhóm mới. "Đừng đợi ta tự nhấc. Ta mà tự nhấc thì cả nồi lẫn ta nằm dưới đất."
Hai người đàn ông nhìn nhau rồi gật đầu, như người trên bè gật đầu với người cầm lái.
Ôn đại nương hái nắm rau cần đầu tiên dọc bờ rãnh vào ngày hai trăm bảy mươi, mỗi gốc ngắt hai ngọn, không ngắt sát gốc, đủ một rổ nhỏ cho nồi canh ba mươi người.
"Mỗi người ba cọng," bà nói, đặt rổ cạnh chân ghế Thất, "ăn cho biết mùi cây đứng yên một chỗ, ai đòi thêm thì xuống rãnh mà mọc." Cùng sáng ấy, Lau chạy từ góc sau vách kho thóc ra, hai tay khum trước ngực như khum một con chim non.
"Nắng đẻ," con bé nói, "đẻ ở chỗ mới, cháu bảo rồi mà."
Quả trứng nhỏ, vỏ còn ấm, và Lau không đưa cho ai mà đi thẳng tới chỗ Lão Khúc đang đếm củi, đặt nó vào lòng bàn tay lão, vì gà là của lão. Lão Khúc cầm quả trứng, nhìn nó như nhìn một đồng tiền lạ không biết của nước nào.
"Gà của ta, ta cho mượn tên," lão nói, "thì trứng của người đặt tên."
"Cháu cho ông," Lau nói.
Lão nhìn quả trứng thêm một lúc, rồi đứng dậy, mang tới bếp, đưa cho Thất, bảo hấp cho ông già không răng, rồi quay về đống củi đếm tiếp, đếm nhầm một bó, và lần này lão tự đếm lại mà không cần Đỗ Nghi đứng chờ.
Ngày hai trăm bảy mươi lăm, lúc chiều, Thất ngồi trên cái ghế có lưng cạnh bếp, gọi một tiếng, hai người đàn ông nhấc cái nồi gang ra khỏi lửa, đặt xuống tảng đá. Thất gọi tiếng nữa, họ bắc cái niêu lên. Ba mươi cái bát đặt thành ba hàng trên tấm ván dài, và Thất ngồi xới, không đứng, người khác đưa bát tới tận tay.
Thất đếm thành tiếng, chậm, như đếm hơi thở. Tới bát thứ hai mươi chín thì Thất dừng, xới bát cuối cùng, gạt cho bằng, rồi lấy cái thìa gỗ của Mặc trong ống đũa ra, cắm thẳng vào giữa bát, và úp cái vung niêu lên trên cho hơi khỏi bay.
"Ba mươi bát," Thất nói. "Không hụt."
Cả sân ăn, và lớp cơm trên chín đều, lớp cơm dưới cũng chín đều, không sượng, không nhão, và bát cuối, khi Mặc nhấc cái vung ra, vẫn còn bốc hơi. Hắn đã đứng chờ cho tới khi cả hai mươi chín bát kia có người cầm, rồi mới cầm bát của mình, nhưng lần này bát của hắn không phải phần còn lại của nồi, mà là một trong ba mươi, có thìa cắm sẵn, có vung đậy, nằm cùng hàng với mọi người.
Hắn ngồi xuống bậc thấp đầu dãy, ăn, và cơm nóng tới mức phải thổi.
"Ngươi đếm ta vào," hắn nói với Thất.
"Ta đếm ba mươi," Thất nói, "ngươi là một trong ba mươi, ta không đếm sót ai."
Hai người đàn ông khiêng nồi đi rửa mà không cần Thất gọi lần nữa, và không ai trong sân thấy Thất nhỏ đi vì đã gọi người khác bê. Người ta chỉ thấy cái người mỗi lần gọi là cả bếp làm theo.
Có Đan phòng thì đan khỏi chạy mưa, có Luyện Khí Đường thì cuốc xẻng có chỗ sửa, có kệ thì dụng cụ không nằm vương ra lối, người phơi chiếu không phải giẫm qua chân lò. Tối hôm ấy, lần đầu tiên từ ngày lên núi, Mặc có một khoảng thời gian không phải làm gì cả. Hắn ngồi dưới hiên Đan phòng, lấy kim chỉ của Ôn đại nương ra vá cái áo bị cán thương xé ở sườn từ trận trước, khâu từng mũi, mũi nào cũng to, cũng lệch.
"Ngươi đâm kim vào vải mà ta tưởng ngươi đang đâm vào cổ tay ai," Thẩm Chiêu nói. "Khâu áo thôi. Áo không cần học thức ba. Ba mũi vào một lỗ thì cái áo thủng to hơn."
"Ta khâu thế này thì nó không rách lại ở chỗ ấy," hắn nói.
"Nó rách ở chỗ bên cạnh," nàng nói. "Ở Thanh Đăng ngươi quét sân chín năm mà chưa bao giờ phải khâu áo, vì có người khâu cho ngươi mà ngươi không biết."
Hắn dừng kim một lúc, nhưng nàng không nói người ấy là ai, và hắn cũng không hỏi. Hắn khâu nốt, cắn chỉ, giũ cái áo ra. Đường khâu xấu, nhưng kín.
Đỗ Nghi ra ngồi cạnh hắn khi trời đã tối, tay cầm cuốn sổ, nhưng không mở.
"Từ hôm cả ba mươi người ngủ dưới mái tới giờ là nửa tháng," ông nói. "Ở bè, nhà nào dựng được cái mái đứng yên thì làm một bữa, thắp đèn mời người đi trước. Tôi nghĩ nhà mình cũng nên có một ngày như thế. Cậu có ba trăm cái bấc trên án. Thử thắp một cái xem."
Mặc không trả lời ngay mà nhìn qua sân về phía chính điện tối om.
"Thử bằng lửa thường," hắn nói, "không phải lửa của ai."
"Tôi chỉ có lửa thường," Đỗ Nghi nói, "mai tôi xuống mua hai đồng dầu, thêm mảnh vải lau."
Đêm ấy, Mặc vác bộ đòn, nêm, móc và dây đã thử ở Luyện Khí Đường sang phía tây, đặt cạnh hai cây gỗ dài và ba tấm ván dày để dành từ hôm dựng nhà, phủ lá lên trên cho khỏi ướt. Lúc quay về, hắn đứng ở Kiếm đường một lúc. Mái Đan phòng có khói, mái nhà dài có đèn, mái lán rèn còn đỏ hơi than, và cả cái đỉnh núi này, từ chỗ hắn đứng nhìn lại, đã sáng hơn hẳn cái đêm hắn chỉ có một cái hầm. Chỉ có chính điện là vẫn tối, và trên án trong chính điện, ba trăm cái bấc chưa nhận được chút ấm nào của tất cả những ngọn lửa ngoài kia.
