Sáng ngày ba trăm mười một, người em đặt một cái gáo dừa đầy nước sát bàn tay phải của Thất, kê dưới đáy gáo một hòn đá dẹt cho nó khỏi nghiêng, rồi nắm tay Thất đưa tới mép gáo hai lần cho Thất nhớ chỗ.
"Khát thì nghiêng đầu mà uống," cậu nói, "đừng ngồi lên, anh Mặc dặn rồi, ngồi lên là nẹp lệch."
"Ta nghe rồi," Thất nói, "gáo này của ngươi, nước thì của vách, mai ta trả gáo."
Mặc ngồi ở miệng hõm, thanh kiếm nứt đặt ngang đầu gối, hai đầu ngón tay trái quấn vải sau đêm cầm kẹp. Tay phải hắn đã hết tê, nhưng vết nứt từ mẻ gần mũi đã chạy quá nửa bản, và khi hắn nghiêng kiếm dưới nắng thì thấy rõ nó còn đi tiếp được bao xa.
Đỗ Nghi ngồi xuống cạnh, đưa ngón cái miết dọc vết nứt từ đầu này tới đầu kia, chậm rãi, lối miết một thớ gỗ trước khi chẻ, rồi gõ móng tay lên đầu vết nứt nghe tiếng.
"Đâm dọc thì nó chịu, gạt ngang thì nó gãy," ông nói, "còn chịu được đúng một lần chạm mạnh nữa, ta nói một là một, ta không ghi thành hai."
Hắn lấy mảnh giáp tập hôm trước ra đặt cạnh thanh kiếm, mặt giáp vẫn còn hai vết chồng lên nhau ở cùng một chỗ, vết sau lấn vào vết trước chừng nửa hạt gạo.
"Vậy thì không chém nhát nào," hắn nói, "không gạt, không đỡ thẳng, chỉ hai nhát Châm ngắn, nhát sau đi vào đúng lỗ nhát trước."
"Hai nhát dọc thớ thì cái kiếm này còn chịu," Đỗ Nghi nói, "nhát thứ ba thì ta chưa gõ thử được, nên ta không nói."
"Gã biết dây rồi," Nguỵ nói từ chỗ canh, không quay lại, "hôm qua gã cắt một sợi trong một nhát, hôm nay gã sẽ cắt trước khi ngươi kịp giật."
"Thì để gã cắt," Mặc nói, "dây hôm nay không phải để giữ gã mà để chỉ đường cho mũi giáo."
Hắn ngồi dẫn khí tới khi nắng lên quá vách. Ngực vẫn nhói ở đốt thứ tư, hai đầu ngón tay rộp vẫn rát, nhưng khí đã chạy đủ vòng mà không vấp chỗ nào. Hắn mở mắt thì gáo nước của người em đã nằm cạnh chân mình, lưng gáo còn chừng ba ngụm, và hắn uống chỗ ấy sau khi người em đã cho Thất uống xong.
Trong hõm, khi Nguỵ đã ra ngoài và hai anh em đi chặt nêm, Thẩm Chiêu lên tiếng, lần đầu từ đêm hôm kia.
"Kiếm còn một lần chạm," nàng nói, "ngươi định tiêu nó vào đâu?"
"Vào cái chấm giữa trán gã," hắn nói, "hai nhát, cùng một chỗ."
"Hai nhát mà một lần chạm," nàng nói, "ngươi tính như thế thì đừng tính sai."
Hắn không đáp, và nàng cũng không nói thêm.
Trưa, họ xuống khe dự phòng phía trên khúc nước, chỗ Nguỵ đã đánh dấu bằng một nét than trên bản vẽ từ hôm vẽ đường canh. Khe này hẹp hơn khe hôm qua, hai vách đá chụm vào nhau ở phía trong thành hình chữ V, và cái đáy chữ V rộng hơn một cán giáo chừng nửa ngón tay.
Đỗ Nghi đóng hai cái nêm gỗ vào hai bên đáy ấy, mỗi nêm ba nhát búa, không hơn, vì hai ngón tay toạc da hôm qua không cho ông nhát thứ tư. Mặt nêm vát xuôi vào trong, nên cán sắt đi vào thì trơn, còn muốn rút ra thì phải kéo ngược đúng đường vào, lệch nửa ngón là nêm cắn. Người em gánh đá hộc chèn sau lưng nêm, còn người anh lau đi lau lại cái ống lót tro to gấp ba ống thường, lót tro dày hai đốt, đủ cho ba hạt nóng nằm không chạm nhau.
"Ống to thế để làm gì, anh tính thu mấy hạt?" người em hỏi, vai đỏ ửng vì đòn gánh.
"Ông Đỗ bảo ấn gã to gấp ba ấn lính thì đo theo gấp ba," Mạnh Hà nói, "ông bảo ba thì ta làm cho ba, thừa chỗ thì ta ôm ống rỗng về cũng được."
Nguỵ đặt lại cái hạt cũ, hạt mồi hôm qua còn nguyên, vào ống mồi ở cuối khe, buộc dây nhấc nắp vào một gốc cây trên vách. Nguỵ căng một sợi dây hàng thật thấp ngang cửa khe, căng cho thật lộ, rồi lùi lại ngắm nó, đầu nghiêng sang một bên.
"Gã thấy dây thì gã cắt," Nguỵ nói, "cắt dây thì phải hạ mũi giáo xuống thấp, hạ thấp thì mũi giáo đi vào khe, vào khe thì gặp nêm."
"Nếu nêm không giữ thì sao?" Đỗ Nghi hỏi, tay vẫn xoa hai ngón quấn vải.
"Trượt hai nhát thì bỏ trận, bỏ cả khúc nước, không ai đánh tới chết ở đây," Nguỵ nói, rồi quay sang người em đang chèn hòn đá cuối cùng, "giữ nêm, mất nữa thì lấy răng mà chèn."
Người em nhìn hai cái nêm, rồi nhìn hàm răng mình trong vũng nước khe, và không ai cười thành tiếng, nhưng vai cả bọn thả lỏng xuống được một chút. Chỗ gỗ nêm tốt mang theo từ núi đã đóng hết vào hai cái nêm ấy, không còn một mẩu nào để làm cái thứ ba.
"Cắt dây thì để gã cắt," Mặc nói lại với tất cả, lần này chậm hơn, "đừng ai giữ người bằng tay, ông Đỗ chỉ hiện hòm ở cửa khe rồi lùi đúng lối đã tập, gã muốn ông thì ông phải ở chỗ gã với không tới."
Chạng vạng, bóng vách chạm dấu, doanh sáng lên, và tướng ấn đỏ hô xong tiếng số đầu thì không chờ ánh sáng như hôm qua. Gã nhìn thẳng lên sườn núi, lên mỏm đá nơi ông thợ đã quỳ, rồi bước ra khỏi hàng trước cả khi Nguỵ kịp giật dây.
Ánh trắng đứng dậy ở cuối khe khi dây giật, và Đỗ Nghi bước ra cửa khe, ôm cái hòm đồ nghề mẻ góc trước ngực, đứng đúng chỗ ánh sáng rọi rõ nhất cho gã thấy.
Gã không nhìn ánh trắng lấy một lần mà đi thẳng về phía cái hòm, và cây giáo cán sắt trong tay gã đã chĩa thấp xuống từ ba mươi bước.
"Thợ," gã nói, giọng đều của người đọc lệnh, "đặt hòm xuống, quỳ, hai tay ra sau gáy."
"Bỏ hòm mà lùi đi, ông Đỗ, gã nhắm ông đấy!" Mạnh Hà kêu từ sau tảng đá.
Đỗ Nghi không bỏ hòm mà lùi đúng ba bước theo ba hòn đá người em đặt lúc trưa, rồi rẽ trái vào lối tránh, và mũi giáo đâm tới chỗ ông vừa đứng thì gặp sợi dây lộ căng thấp. Gã hạ giáo cắt dây, đúng điều Nguỵ đoán, và cái mũi giáo đang hạ thấp ấy nối luôn vào nhát đâm thứ hai theo đường Đỗ Nghi vừa lùi, thẳng vào miệng khe.
Mặc chờ ở đó, đặt sống kiếm lên thân giáo, nghiêng nửa đốt, không đỡ, chỉ đổi hướng, và mũi giáo trượt vào đáy chữ V. Cán giáo sượt qua vai phải hắn, rách áo, rách cả một mảng da.
Gã đâm cả sức vào, cán sắt lùa trơn giữa hai mặt nêm vát, gỗ kêu lên một tiếng rít, và mũi giáo cắm ngập vào đá cuối khe.
Gã giật giáo ra, giật xiên lên theo thói hất giáo của người quen đánh trên ngựa, đúng hướng nêm cắn chặt nhất, và hai cái nêm rít lên mà không nhả.
"Cán mắc rồi, mắc cứng trong nêm!" Nguỵ nói từ trên vách.
"Nêm," tướng ấn đỏ nói, chỉ một chữ, nhìn xuống cái đáy chữ V như người lính nhìn ra cái bẫy của chính mình. Gã không giật lần thứ hai. Gã chọn cách nhanh nhất, buông giáo ra, xoè bàn tay to bằng cái quạt nan đánh thẳng vào ngực Mặc, và đó cũng là cách Mặc đã đoán từ đêm qua.
Mặc có đúng một nhịp, và hắn không lùi mà bước vào, sát tới mức nghe hơi thở của gã, mũi kiếm đi lên từ dưới cằm, đâm vào mép chấm đỏ giữa trán.
Nhát một không xuyên, mũi kiếm bị chặn lại ở nửa đốt, nhưng mép chấm đỏ rạn ra một đường nhỏ bằng sợi chỉ, và cả cái ấn rộng bằng bàn tay xoè bừng sáng. Mọi nét quặp trên chân tóc gã, hàng chục nét, đồng loạt rung lên, đồng loạt chạy về chỗ rạn để vá, dồn vào nhau ở đúng một điểm.
Tay hắn không rút về, cũng như đêm dưới giếng nước trên núi, cổ tay hạ xuống nửa đốt, xoay, rồi ngóc lên, và nhát thứ hai đi vào đúng chỗ rạn, đúng lúc mọi nét đỏ vừa dồn tới, trước khi đầu gã kịp ngửa ra khỏi tầm kiếm.
Cái ấn tắt từ tâm ra mép, từng nét một, và chấm đỏ giữa trán nứt làm ba.
Bàn tay xoè của gã vẫn tới, vì đà của nó đã đi trước cả cái ấn, và đập trúng vai trái hắn. Hắn nghe tiếng xương vai lệch khỏi khớp trước khi thấy đau, cánh tay trái rũ thẳng xuống, và trong tay phải, vết nứt trên thanh kiếm chạy một mạch từ giữa bản tới sát chuôi rồi dừng lại ở đó, chưa gãy.
Ba hạt trắng rơi ra từ chân tóc gã, lớn bằng hạt gạo nếp, nóng tới mức tóc gã cháy xèo. Mạnh Hà đã quỳ ngay bên dưới với cái ống to, gắp từng hạt, một, hai, ba, đậy nắp lại, và mặc cho cây giáo nằm ngay cạnh chân, cậu không nhìn nó lấy một lần.
Trong khe không ai nói gì suốt ba hơi, chỉ có tiếng ba hạt nóng lăn trong lớp tro.
"Còn hạt nào trong vết ấn không, ông Đỗ, ông nhìn giùm cháu?" Mạnh Hà hỏi, ôm cái ống vào ngực.
"Đúng ba," Đỗ Nghi nói, quỳ xuống đỡ đầu kẻ vừa ngã khỏi đá, "thu đủ rồi, đỡ người trước."
Thân hình to lớn ấy vẫn còn đánh theo đà, cánh tay phải quơ ngang vô định, và người em quàng sợi dây hàng qua khuỷu, ghì xuống bằng cả sức nặng, đúng cách cậu đã tập giữ bao cát. Nguỵ đẩy cây giáo ra xa bằng mũi chân, khép nắp ống mồi bằng kẹp, gắp hạt cũ ra bỏ vào túi áo trong, tách hẳn khỏi cái ống của Mạnh Hà, rồi giương cung mà không buông.
"Bốn mươi chín hơi," Nguỵ nói, giọng khàn đi, "từ lúc gã rời hàng tới lúc ấn vỡ."
"Anh mới trung kỳ, gã đại viên mãn, hơn anh hai bậc nhỏ," người em nói, tay vẫn ghì dây, mắt nhìn Mặc lạ lẫm, "mà anh châm có hai nhát."
"Hai nhát," Mặc nói, "và một bên vai."
Đỗ Nghi buông đầu người ngã cho Mạnh Hà đỡ, sờ một lượt dọc vai trái hắn bằng hai ngón tay quấn vải.
"Trật khớp, chưa vỡ," ông nói, "mộng lệch thì phải đóng lại một lần cho dứt, cậu cắn lấy đầu dây này, ta đếm tới ba thì đẩy."
Ông đẩy ở số hai, và Mặc cắn đứt nửa sợi dây gai. Khớp vào lại chỗ cũ, nhưng cả cánh tay trái vẫn rũ xuống, không nhấc lên được quá thắt lưng, và hắn biết đêm nay nếu có thêm một tên lính nào rời hàng thì hắn không còn gì để đưa ra đỡ.
Người từng là doanh trưởng tỉnh lại khi dưới vực đã tối hẳn. Y không kêu, không giằng, chỉ mở mắt nhìn lên những người đứng quanh, rồi nhìn xuống bàn tay phải của mình. Bàn tay ấy tự co lại, không ai bảo, ngón cái đè lên đốt giữa ngón áp út, ngón trỏ và ngón giữa duỗi thẳng chụm vào nhau, giữ yên trước ngực.
Đỗ Nghi nhìn bàn tay ấy, rồi lục trong hòm lấy ra tờ giấy dó ngả vàng ông vẫn mang theo, bản chà than lấy ở chân bia Vọng Tinh đầu bậc đá. Ông mở nó ra dưới ánh sao, ngay cạnh bàn tay y. Dưới tên núi, cạnh con dấu thợ, là một bàn tay khắc nông đang kết ấn, ngón cái đè ngón áp út, hai ngón kia duỗi thẳng chụm vào nhau.
Mặc nhớ cái buổi sáng đầu tiên hắn leo lên đỉnh bậc, lấy vạt áo lau từng chữ trên bia. Hắn đã lau qua bàn tay khắc ấy và nghĩ nó là hình trang trí.
Đỗ Nghi đặt bàn tay mình theo đúng thế ấy, ngón cái đè xuống, rồi khựng lại giữa chừng, không kết trọn, rút tay về. Nguỵ hạ cung xuống, nhưng sợi dây giữ khuỷu người kia thì Nguỵ không cho tháo.
Họ đưa y về chỗ trú bằng tấm ván thứ hai, đặt cạnh tấm ván của Thất. Y nhìn hai thanh nứa nẹp trên sườn Thất một hồi lâu, rồi lần đầu mở miệng ngoài trận, giọng khàn của người đã lâu lắm chỉ dùng cổ họng để ra lệnh.
"Người này nằm đây là vì ta à?" y hỏi.
"Vì ta bước qua nút dây," Thất nói, "còn cái giáo thì là của ngươi, ta nhớ cả hai."
Tới lúc ấy Đỗ Nghi mới tháo được tấm giáp ngực đỏ ra.
Mặt trong có một tấm đồng mỏng tán sát vào giáp, và Đỗ Nghi lấy chiếc đinh trong ống tre của ông ra đặt cạnh đầu đinh tán tấm đồng, nhìn một lúc, rồi cất đi mà không cần nói. Trên cùng tấm đồng khắc một chữ 七, nét sâu, đuôi vểnh lên, và dưới chữ ấy là hai dòng chữ nhỏ.
"Đội Bảy," Đỗ Nghi đọc, "ngạch ba trăm."
"Tên đâu, ông Đỗ, trong ấy có tên ai không?" người em hỏi, nhổm dậy nhìn qua vai ông.
"Không có tên," Đỗ Nghi nói, "chỉ có chỗ đứng."
Dưới hai dòng ấy là những hàng chấm son nhỏ, ba mươi hàng, mỗi hàng mười chấm. Hầu hết vẫn còn đỏ, nhưng rải rác có những ô đã tối, và Mặc đếm số ô tối hai lần, ra hai con số khác nhau, nên hắn thôi đếm. Hắn đặt ngón tay lên hàng thứ chín, đi dọc sang phải, và ngón tay dừng ở ô thứ bảy, một ô tối.
Thất nghiêng đầu nhìn theo ngón tay hắn, rồi nói bằng cái giọng vẫn dùng để báo gạo còn bao nhiêu gáo.
"Chỗ ta," Thất nói, "hàng chín, giữa số sáu với số tám, chỗ ấy của ta."
Mặc không nói gì. Hắn nhớ cái mép án trong chính điện, những chữ nhỏ khắc cách quãng đều nhau dưới lớp bụi trăm năm, và bàn tay Thất dừng lại ở một chữ 七 mà không chịu nhấc ra. Hắn nhớ tấm ván hắn treo trước án, một dòng hắn tự tay khắc, ba trăm bấc, về không.
Đỗ Nghi nhìn tấm đồng, nhìn bàn tay người từng là doanh trưởng vẫn kết ấn trước ngực, nhìn Thất, và cái giọng thợ của ông, cái giọng đo bằng gang bằng đốt, bỏ ông đi.
"Người nhà cả," ông nói, "ba trăm, người nhà mình cả, mà mình…"
Ông không nói được tiếp, chỉ ngồi đó, hai bàn tay quấn vải đặt trên tấm đồng.
"Cuốn lại," Nguỵ nói từ miệng hõm, giọng cộc hơn mọi khi, "người còn ở dưới."
Nguỵ đứng ở mép đá nhìn xuống đáy vực, nơi hơn hai trăm chín mươi chấm đỏ vẫn sáng thành hàng, tất cả quay về phía bắc, và lần đầu từ khi họ tới vực này, không có tiếng ai đọc số.
"Không ai hô số đầu thì không hàng nào đọc theo," Nguỵ nói, "chúng vẫn đứng, không ai bảo đứng mà vẫn đứng."
Đỗ Nghi cuốn tấm đồng vào miếng vải dầu, buộc hai nút, rồi không cất vào hòm mà đặt nó vào tay Thất, gập mấy ngón tay Thất lại quanh nó.
"Đội của Thất," ông nói, "Thất muốn gọi ai về trước?"
