Sáng ngày bốn trăm bảy mươi lăm, Mặc đứng ở bãi giao thuốc cạnh kho nhận lễ chờ phu kho đếm xong từng gói của đợt thuốc có dấu đồng, thì qua cửa kho hắn thấy một chiếc túi bạc nằm giữa mặt án, và người đặt nó xuống là Tống quản sự chứ không phải Hứa lễ quan. Hứa ngồi sau án với thước sắt gác ngang gối, cầm bút bằng tay phải, nét sổ cuối dòng còn hơi run, và gã đẩy một tờ phiếu mỏng sang phía Tống mà không ngẩng lên khỏi giấy.
"Ông Tần," Tống quản sự gọi ra bãi, giọng của người quen gọi một người từng đáp ngay. "Xe cuối thiếu tên người giữ. Qua đây ký."
Tần Hưởng đặt chiếc gùi xuống cạnh chân Mặc rồi bước vào kho, không nhanh, bàn tay phải đút vào ngực áo. Ông không nhận bút mà cúi xuống tờ phiếu còn nằm trên án, đọc từng dòng bằng mắt trước, rồi đọc to bằng giọng của người đã đọc biên nhận ở cửa nước suốt mười năm, rõ từng chữ cho người ghi lễ ngồi cuối án và hai phu khiêng đang giữ một chiếc hòm ở ngưỡng cửa.
"Phiếu giao, hàng đèn dâng, bốn mươi hai ngọn kèm ván xe, nhận về để nộp thay phần của Thanh Vân," ông đọc. "Người nhận ký tên Tống Hoành Chu, chỗ đứng tên xe cuối còn bỏ trống."
Hai phu khiêng dừng lại, hòm vẫn nằm trên tay họ nhưng không ai nhấc thêm một tấc. Tần Hưởng rút từ ngực áo xấp biên nhận ba mùa mà Tống quản sự đã trả ông ở bến, trải nó lên án cạnh tờ phiếu, đặt ngón trỏ lên một góc giấy ở mỗi bên. Trên cả hai, dấu vận hàng giống nhau tới từng nét, một vạch xiên cắt hai gạch ngang.
"Ba mùa ta ký giữ kiện mang dấu này mà chưa lần nào được mở," Tần Hưởng nói. "Ta bảo ta không biết trong ấy có gì, và ta nói thật. Hôm nay ta đọc được một lô, nên ta không ký, ông Tống ạ, vì tên đứng cuối xe này là tên người đứng cuối một xe bán đèn."
"Hàng nào chẳng có tên, ông đọc to làm gì?"
"Có tên là để người nhận biết mình nhận gì, ta đọc cho người ghi nghe."
Hứa lễ quan kéo tờ phiếu về phía mình bằng một ngón tay, gập nó làm đôi và nhét vào hộp gỗ bên cạnh bút. "Phiếu gốc ở lại với ta," gã nói. "Kho này giữ giấy, không để ai cầm đi đọc ngoài chợ." Mặc đứng ở bãi, ngoài tầm buộc tội nghe lén mà vẫn nghe được từng chữ, và hắn hiểu rằng người ta vừa lấy của Tần Hưởng thứ cuối cùng ông còn có, là quyền đóng vai một người vận hàng không biết gì.
Ở lối nhận cơm bên cạnh kho, Hoài Quang đứng trong hàng áo trắng cách chừng ba chục bước, và cô nhìn túi bạc, nhìn tờ phiếu, rồi quay sang hỏi thẳng người phu lễ đang chia bánh.
"Khi nào người dâng về hả bác? Ngày về là ngày nào ạ?"
"Đứng lại," người phu nói, không nhìn cô. "Chưa tới lượt nhận."
Cô đứng lại với tấm áo ôm trong hai tay, nhưng mắt cô không rời hai chiếc hòm của người phu khiêng, thứ vừa nằm yên giữa hai bàn tay phu mà không ai dám đặt xuống.
Khi Tần Hưởng đi ngang dãy ván xe để ngoài hiên kho, ông dừng ở từng cái chụp giấy, đọc chữ ghi ở chân ván trong lúc làm bộ chỉnh quai gùi. Tới chỗ Mặc, ông nói rất khẽ, mắt nhìn đi chỗ khác. "Tám ngọn của tám người đã dời sang một mâm đèn riêng, mâm của xe chờ xử, chụp giấy đỏ cả tám. Ngọn của con bé nhà Liễu nằm trên cỗ thứ ba, chụp lễ trắng, không lẫn." Ông kéo quai gùi lên vai. "Ai đi thì phải tự mang ngọn của mình, ông đừng đụng tay vào ngọn nào, ta xem là thừa."
Buổi chiều bến phụ ở cuối chợ vắng người, chỉ có một cái bè hàng cũ buộc cạnh bậc đá và một chiếc xe dỡ ván mục đứng nghiêng trên dốc. Lão Khúc đếm mười tám thạch cho chủ bè, gồm cái bè, sợi dây, công chờ ba buổi, rồi bắt chủ bè viết thêm điều khoản rằng chiếc xe dỡ nếu mất thì lão bồi.
"Xe ấy theo ông nội ổng tới giờ mà ổng đòi giá như xe mới," lão nói với Mặc khi chủ bè đã đi, "ta bảo xe đáng tuổi ấy thì đáng nửa giá, ổng bảo cũ mới là quý. Ta trả đủ, mà nếu nó chìm thì ta xin ổng cái ván cuối về kê giường."
Tần Hưởng đứng ở mép bậc đá, chỉ ngón tay phải dọc con nước và kể tuyến nước cũ ông từng đi theo một chuyến muối, chỗ nào nước xoáy, chỗ nào bãi cạn, chỗ nào lan can bến bị nước ăn mất một mảng, mỗi chỗ đều gắn một chuyện về người nào đã mất gì ở đó. Mặc nghe, và thấy con đường nước ấy dài hơn bất cứ đường bộ nào qua trạm.
Đỗ Nghi tới vào chiều ngày bốn trăm bảy mươi sáu, mặt cháy nắng vì năm ngày đò và bộ, ngón tay toạc quấn vải mới. Ông nhìn chân phải của Mặc trước, rồi nhìn vai trái, và ông đo từng thứ một.
"Vết rách dài một gang, sâu hơn hai đốt ngón, chân này chỉ chịu được ba bước nhanh liền nhau, ba bước thôi," ông nói. "Vai chưa lên khỏi ngực, nâng quá chỗ ấy thì khớp kêu. Tôi đứng đầu bến, tôi không gánh người, tôi giữ ván và dây."
Mặc kể ông nghe về cái khớp bọc sắt trên cán thương của Tống quản sự, hai đoạn gỗ chập nhau và tiếng lách cách khi nó chạm cọc. Tần Hưởng gật đầu chậm. "Cán ghép, để tháo ra khi qua kho cho khỏi vướng cửa, giữ lại bằng một chốt gỗ," ông nói. "Ta thấy nó mười năm mà chưa lần nào nghĩ nó là chỗ yếu, vì ta chưa lần nào phải đứng trước nó."
Đỗ lấy dao nhỏ gọt luôn một cái chốt gỗ đúng cỡ ông vừa nghe tả, thử lên đầu ngón tay, gọt thêm nửa lát rồi đưa cho Mặc. "Chốt này cùng cỡ, ông thử đi," ông nói. "Tôi chỉ biết khớp của y qua lời ông và lời Tần, nên đừng tin nó hơn cái đã nghe."
Chiều hôm ấy họ tập bước lên bè lần đầu, trên ván cầu bắc từ bậc đá, với chiếc xe dỡ đứng ở đầu dốc làm chỗ chờ cho người đi sau. Nguỵ ra hiệu, Mạnh Hà giữ xe, Đỗ đứng ở đầu bến, và Mặc nhận vai người bước lên giữa chừng rồi sợ, vì hắn bảo ngoài hắn ra thì không ai ở đây biết cái sợ ấy trông thế nào. Hắn đặt chân trái lên ván, nhấc chân phải, và rút nó lại.
Đỗ không đưa tay kéo vì ông đã nghe luật ấy từ chính miệng Mặc. Mạnh Hà thấy một người đứng chắn giữa lối thì giật xe sang bên để tránh, bánh sau trượt khỏi mép dốc, và chiếc xe dỡ lăn thẳng xuống nước mà không có ai trên đó. Nó nổi lên một cái rồi chìm, cả đội đứng nhìn bọt vỡ ở chỗ nó vừa biến mất.
"Xe ấy ta thuê để chở hàng," Lão nói, tay đã móc túi, "chưa trả tiền cho nó lội sông. Mười hai thạch bồi, ghi sổ cho ông Mặc."
"Từng người," Nguỵ nói. Anh đứng ở cuối ván cầu, giọng cộc, không giận. "Chờ chân chạm ván. Ai sợ thì để họ sợ, đừng kéo, đừng tránh."
Họ làm lại với tám bao gạo dằn thay người, chia thành hai lượt bốn, Mạnh Hà mở đường, Đỗ nhận bao ở đầu bến, và lần này không bao nào rơi. Mặc nhìn dòng nước đã nuốt chiếc xe, thấy nó chảy đều, chẳng nhớ gì, và hắn nghĩ rằng cái giá của bài học này đáng đúng bằng một chiếc xe cũ chứ không hơn.
Sáng ngày bốn trăm bảy mươi bảy, Lão mang về hai gói thuốc thường chia sẵn, một gói rửa vết một gói đắp chấn thương, và đặt chúng vào túi áo Đỗ chứ không phải túi áo Mặc, vì Đỗ là người đứng đầu bến nên sẽ là người chạy tới đầu tiên. Cũng sáng ấy, Đỗ buộc một đầu dây vào cọc giữ bè, luồn nó dưới lan can bến và đưa đầu kia cho Nguỵ, dặn rằng kéo một nhát thì chốt gỗ giữ ván cầu nhả khỏi bậc đá, ván trượt xuống nước và đường đuổi theo bị cắt ở đó. Hiệu để kéo là hai tiếng gõ vào mạn bè của Mạnh Hà, vì tiếng gõ gỗ lẫn được vào tiếng sóng còn tiếng hô thì không, và Nguỵ bảo tiếng hô của anh đã dùng một lần ở sân lễ, dùng thêm lần nữa là cho kẻ địch học thuộc. Sáng bốn trăm bảy mươi tám, dưới bóng tấm bạt căng ở bến phụ, Nguỵ cầm một cây cán tre dài hơn cánh tay, hai đoạn nối bằng khớp quấn sắt mỏng Đỗ làm, chốt gỗ cắm ở giữa. Anh giữ nó bằng cả hai tay, tư thế người cầm thương, và đứng ở đầu cầu, nơi một người sẽ phải đi qua.
"Ta là Tống," anh nói. "Qua đi."
Mặc đi từ đầu bến, đặt chân phải chậm vì nó chỉ chịu được ba bước, hai tay nắm chuôi kiếm gãy bọc vải còn đen muội đèn mà Tần đã đưa hôm bốn trăm bảy mươi bốn. Cán tre quét ngang tầm hông, hắn hạ cổ tay để gạt nó sang lan can, nhưng chỗ lưỡi cụt không đủ, mũi kiếm trượt khỏi thân tre, và cú trượt kéo cổ tay phải hắn cứa xuống mép lan can. Máu rớm ra, ít, nóng. Đỗ nhìn, không hỏi gì, rồi lặng lẽ chỉ vào chân trái hắn.
"Ông đặt sai chân chịu lực," Đỗ nói. "Chân phải rách, ông cứ tin nó, nên nó run, nên cổ tay trượt. Đổi sang chân trái, nửa ngón về phía trước, đừng tin chân phải."
Mặc đổi, và thử lại bảy lượt. Hai lượt hắn hỏng ngay từ chân, ba lượt mũi Châm chạm được chốt mà không vỡ vì cán chưa kẹt vào lan can, một lượt hắn đứng vững hơn rồi lại trượt. Lượt thứ bảy Nguỵ quét cán từ ngang sang xéo, và hắn đặt chân trái trước, hạ cổ tay bằng nửa đường cong còn lại của thức hai để ép thân tre vào lan can cho nó kẹt lại một thoáng, đủ cho mũi Châm chạm đúng cái chốt gỗ nhỏ giữa khớp.
Chốt vỡ đôi, sạch, không bắn mảnh. Hai đoạn cán rời nhau trong tay Nguỵ, một đoạn rơi xuống ván cầu, nảy lên một cái rồi nằm yên.
Mạnh Hà gõ mạn bè hai tiếng, ngắn, gọn, như đã gõ cả đời. Đỗ cúi xuống nhặt hai nửa chốt, đo bằng ngón tay, đưa cho Tần Hưởng xem chỗ vỡ. "Bốn lần trúng chốt trong bảy, lần cuối đúng khớp," ông nói. "Đủ để thử chứ chưa đủ để tin." Tần Hưởng xoay hai nửa chốt trong lòng bàn tay phải, và ông ngồi xuống bậc đá, lâu hơn mọi lần, mà không kể chuyện gì.
"Mười năm ta thấy cán Thanh Vân quét qua hàng chục bến," ông nói sau cùng. "Chưa lần nào thấy ai bẻ nó, kể cả lần này mới là cán tre."
Chiều ngày bốn trăm bảy mươi tám, Liễu thẩm đứng sát hàng rào tre của khu chờ xử, mang một ống cơm đậy lá, và bà đang gỡ một nút chỉ mắc ở vòng buộc nắp, ngón tay đen sạm xoay qua xoay lại cho tới khi nút chỉ lỏng ra. Mặc đứng cách đó chục bước ở phía nhận cơm, xa tới mức không ai nói được hắn trò chuyện với người trong rào. Hoài Quang đứng sau hàng rào, tóc búi gọn, tấm áo vải thô của mẹ vẫn trên vai.
"Mẹ," cô nói, "mẹ đưa lại cây kim cho con."
Bà không hỏi để làm gì. Bà rút cây kim cài ở ve áo mình, luồn nó qua kẽ rào và đặt vào bàn tay con gái, mũi kim quay vào lòng bàn tay cô. Hoài Quang không nhìn cây kim mà nhìn mẹ.
"Nếu con tự về thì nhà mình còn được miễn lễ không?"
"Không," bà nói, "và nhà nào gửi áo lễ cho mẹ khâu thì cũng thôi gửi."
Hoài Quang nắm cây kim thật chặt, chưa trả lời. Bà đưa ống cơm qua kẽ rào, đợi tay con nhận lấy, rồi quay đi, đi thẳng qua chỗ Mặc đứng mà không nhìn hắn, như bà vẫn làm từ hôm bánh xe.
Hứa lễ quan tới khi ánh sáng đã xiên, mang theo hai phu lễ và một cuộn niêm mới. Gã vuốt mép tờ niêm cho thật phẳng bằng ngón cái tay trái, rồi dán nó lên cột cổng nhận cơm.
"Lối nhận cơm niêm từ chiều mai," gã nói, to cho cả khu rào nghe. "Người trong khu chờ xử lên xe vào canh đầu đêm bốn trăm bảy mươi chín, để sáng ra bến đúng giờ trống lễ lớn."
Nguỵ đứng ở lối rời sân, đầu nghiêng một chút, nghĩa là anh đã đếm xong và thấy số đêm họ còn lại ít hơn số họ định. Mặc gật một lần, thấp, và nói hai câu đủ cho một mình Nguỵ nghe.
"Đêm mai, không chờ trống lễ. Đúng đường đã thử."
Cỗ xe thồ phủ vải xanh lăn tới cổng nhận cơm sau lưng Hứa. Tống quản sự bước xuống, cây trường thương vẫn trong tay, và y không nhìn Mặc ngay. Y nhìn cây cột có tờ niêm mới, nhìn hàng rào tre, nhìn tám chiếc chụp giấy đỏ trên mâm đèn của chiếc xe đứng ở cuối bãi, rồi đặt cán thương ngang cửa nhận cơm, đầu bọc sắt chỉ thẳng ra phía hắn.
"Canh đầu đêm mai ta lấy đủ tám," y nói. "Ông đứng ở bến nào cũng thế."
