Chiều năm trăm tám mươi bảy, Lão Khúc gõ đốt ngón tay vào vách hầm và nghe đá đáp lại ba tiếng đặc, rồi lão quay sang Mặc với vẻ mặt của người sắp phải rút tiền ra khỏi túi, giọng thấp xuống như sợ đá nghe thấy.
"Đá dày ba gang thì che được mắt người, nhưng che được cái cậu định làm trong đó thì ta không dám thề, mà ta thề bậy thì cả chợ này đều biết," lão nói.
"Tôi mới dùng Liễm Tức trên đá có một lần, ở hầm cũ, còn kết đan thì chưa làm lần nào," Mặc nói. "Chỗ này chỉ chứng minh được một điều, là người ngoài không nhìn thấy trán tôi từ ngoài ngõ."
Ông giữ hầm ngồi ở bậc cửa, đang bện dây gai thành vòng treo đuốc, và ông không ngẩng lên suốt lúc hai người bàn nhau. Giữa trán ông có một ấn đèn xám tro, mờ tới mức phải nhìn nghiêng mới thấy, và ông giơ ba ngón tay lên rồi chỉ vào cái ô thông hơi nhỏ bằng bàn tay ở cao trên vách.
"Ba thạch thuê một đêm, một thạch cọc, còn ô thông hơi thì tính riêng nửa thạch," ông nói.
Lão trợn mắt lên và quát, "Ta thuê hầm để khỏi ai trông thấy, ông còn tính thêm tiền cửa sổ làm gì?"
"Không có cái ô ấy thì người nằm trong này sáng ra đã ngạt," ông giữ hầm đáp, "mà ngạt thì ta phải khiêng, khiêng thì ta tính công."
Trong túi Lão còn đúng tám thạch, và khi bốn thạch trong số ấy sang tay ông giữ hầm thì lão nhìn theo chúng như nhìn một người bạn xuống thuyền. Mặc không trả nửa thạch cho cái ô, vì hắn định bịt nó bằng giẻ dày cho tới khi chỉ còn một kẽ bằng sợi chỉ, và ông giữ hầm nhún vai, bảo rằng ngạt hay không là chuyện của người nằm.
Thanh kiếm thép đen nằm trên vai hắn trong một cái vỏ da cứng mới nhận lúc trưa. Ông thợ rèn không đòi thêm đồng nào cho nó, vì nói tám thạch công rèn đã gồm cả vỏ từ đầu, và suốt đường tới hầm Lão cầm tờ biên nhận trống ấy trên tay như cầm một món đồ lạ.
Hầm có hai gian thông nhau, cửa sắt ở phía trước và một lối thoát hẹp phía sau đi lên bãi xỉ than. Mặc đi hết lối ấy một lượt, kéo thử then, đo bằng bước chân xem từ chỗ ngồi tới cửa sau mất bao lâu, rồi quay vào đặt ba cái đĩa sắt xuống nền đá, cách nhau đúng một sải tay, mỗi đĩa có một hạt nếp nằm dưới nắp đá dẹt. Hạt thứ tư hắn để trong hộp gỗ lót nỉ, giao cho Lão ngồi ngoài bậc cửa sau, cách vùng nóng chừng mười bước.
Hai người chia nhau một chiếc bánh bột nướng trên tấm đá ngoài hầm, bánh sượng ở giữa và cháy ở rìa, và không ai khen nó một lời nào.
"Nếu sáng ra tới lối vào thì ông gõ ba nhịp lên ván cửa gọi tôi dừng, đừng chờ tôi thành rồi mới chạy," Mặc nói. Lão hỏi lại rằng nếu hắn không chịu nghe thì sao, và hắn đáp, "Thì ông cứ kéo chân tôi ra khỏi đĩa lửa, đừng hỏi thêm."
Trong hầm, hắn ngồi xuống giữa ba đĩa sắt, đặt viên Ngưng Kim Đan màu sáp ong lên lòng bàn tay cho hơi người làm mềm lớp sáp, bóp vỡ nó bằng hai ngón rồi ngậm viên đan trần dưới lưỡi. Vị đầu đắng vỏ cây, sau đó tê dọc hai bên hàm, và hắn ngồi yên cho tới khi cái tê ấy trôi xuống tới cổ họng.
Lần trước ở hầm cũ ba lớp Liễm Tức vẫn để ánh lọt ra như khói qua mành, nên lần này hắn dựng năm lớp, lớp sau chặt hơn lớp trước, và hắn nghĩ rằng cái gì lọt được qua ba thì sẽ nghẹt trong năm. Hắn đánh thức cả ba hạt bằng ba sợi Liễm Tức mỏng cỡ sợi tóc, đủ cho lửa dưới mỗi nắp đá bắt hơi mà chưa bốc, và ba vòng đỏ sẫm hiện lên ở kẽ nắp, cách nhau một sải.
Hắn nhấc nắp ổ đầu và cả hầm bừng sáng thành một khối trắng, rồi kéo lửa vào người theo đường của viên đan, qua vai, qua ngực, xuống tới đan điền, nơi nó cuộn lại thành một khối nặng và nóng của sắt chảy trong ống xương. Khối ấy mỗi hơi một đặc hơn, mỗi hơi một gần hình viên cầu hơn, và tới hơi thứ chín mươi hắn thôi nhẩm vì không còn đủ chỗ trong đầu cho con số.
Hạt thứ nhất lụi dần thành tro xám màu xỉ. Năm lớp Liễm Tức không làm ánh yếu đi chút nào, chúng chỉ bắt nó phải chờ, và tới lúc lửa trong hạt lên tới chỗ cao nhất thì cái chờ ấy vỡ ra cùng một nhịp.
Trán hắn bừng lên và đá không cản được nó. Những tảng đá trước mặt hắn hóa trong như sáp ong gặp lửa, hắn thấy gân sỏi nằm trong lòng chúng, thấy rễ cỏ bám bên ngoài vách, thấy cả nét phấn ai đó vạch ở mặt đá phía bên kia, và ánh trào qua mái hầm lên trời đêm thành một cột đứng.
Ba tiếng gõ vang lên trên ván cửa sau, đều và chậm, đúng như hắn đã dặn lão từ đầu buổi. Hắn nhớ mình bảo gọi dừng chứ không bảo chờ thành, và hắn không dừng lại để nghĩ thêm một hơi nào, bẻ khí dẫn ngược ra khỏi đan điền khiến khối đang thành vỡ vụn như chiếc bánh chưa chín bị bẻ đôi. Hơi nóng rát chạy khắp bụng, viên đan dưới lưỡi tan hết thành vị đắng vô ích, và cùng lúc ấy hắn lật hai nắp đá úp xuống hai đĩa còn lại trước khi lửa trong chúng kịp lên. Vì mỗi hạt nằm riêng trên một đĩa cách nhau một sải, lửa của ổ này không chạy sang được ổ kia.
Ngoài hầm có tiếng đục đập vào cửa sắt, tiếng nhiều người chạy trên đá, và tiếng ông giữ hầm kêu lên một câu bị nuốt giữa chừng. Hắn nghe Lão kéo then cửa sau, ván cửa rít lên, và một luồng gió lạnh từ bãi xỉ thổi thốc vào hầm, làm mấy sợi dây gai trên vòng đuốc đung đưa. Hắn nhặt hai hạt còn nguyên dưới hai nắp đá bỏ vào túi lụa, nhìn cái cửa mở ấy rất ngắn, rồi đứng dậy đeo kiếm đi ra cửa trước. Chạy lúc này thì hắn thành kẻ mang lửa của phường trốn khỏi thành, còn đứng lại thì chỉ là người làm công đốt lửa ngoài sổ, thứ tội có giá để trả.
Cửa sắt bật ra khi hắn kéo then. Ngoài ngõ có chừng mười người của dãy lò cầm đục và đuốc, và ở sau họ Lệ lò chủ đứng chắp tay sau lưng, mặt ngửa lên nhìn vách đá còn ửng trắng, giống một khối sáp ong vừa nguội. Ông giữ hầm đứng sát tường, giật khăn quấn cổ lên che kín mắt, và khi nhìn thấy mặt Mặc thì ông kéo khăn xuống rồi lại kéo lên, vì mắt hắn còn trắng thêm vài hơi, giống mắt người vừa nhìn thẳng vào mặt trời giữa trưa.
"Hạt của phường cháy ngoài lò có tên trên sổ thì là lửa lậu, luật thành cho ta tịch cả người, chứ đừng nói cái hầm," Lệ lò chủ nói. "Hầm này là của ta từ nửa canh trước, vì ông già kia nhận tiền của ta lúc lính tới."
Ông giữ hầm cúi mặt xuống, không cãi một lời.
"Trán ngươi sáng ra tới tận đầu ngõ," ông ta nói tiếp, và lần này mắt ông ta rời vách đá, chuyển sang trán Mặc, nơi chỉ còn một vệt đỏ nhạt của người vừa ngồi lâu. "Hạt nào của ta mà sáng đến thế?"
"Hạt nào cũng sáng, ông đã cân rồi," Mặc đáp.
Lệ lò chủ nhìn hắn thêm một lúc, rồi bảo lính đục cho hết cái cửa sắt để không ai dùng được nó nữa, và khi tiếng đục bắt đầu thì ông ta quay đi, nói thêm qua vai một câu. "Người ta chưa tịch, vì người chết thì không luyện nổi viên thuốc nào."
Đêm ấy Mặc và Lão đi dọc ngõ ra phía chợ, và đi được một đoạn thì Mặc ngoái lại nhìn vách đá. Nó vẫn nguyên, không nứt, không sụp, chỉ còn một vầng trắng nhạt lụi dần ở chỗ hắn ngồi.
"Đá vẫn nguyên, còn ánh sáng thì đi qua trước ta," hắn nói.
"Mất bốn thạch để học điều ấy, nghe cũng không đắt lắm," Lão nói, nhưng lão không cười, và lão giữ chặt cái hộp gỗ trong ngực áo suốt quãng đường còn lại.
Sáng năm trăm tám mươi tám, Mặc nằm trên một tấm phản dưới mái cói ở lán sau sạp của Diệp cô nương, và bụng hắn nóng rát như một nồi than ủ dưới tro. Hắn nhai viên Tụ Khí Đan cuối cùng thật chậm, để từng vị đắng đi xuống dọc đường khí đã bị bẻ gãy, và hơi nóng không tan đi mà chỉ dịu lại, nằm thấp xuống như con thú biết mình vừa bị đánh. Ngoài lán Diệp cô nương trèo lên xà, đang vá chỗ cói thủng trên mái bằng một nắm lá khô, và nàng nói vọng xuống Lão rằng chỗ nằm tính theo đêm chứ không tính theo người, rồi quay đi không chờ lão cãi.
Lão ngồi cạnh phản, dùng tà áo phủ lên thanh kiếm cho cát khỏi bám, và suốt buổi sáng lão không mở miệng nói một câu nào.
"Năm lớp, ngươi bọc lửa như thợ bọc pháo," Thẩm Chiêu nói trong ngực. "Bọc càng kỹ thì tiếng nổ càng giòn."
"Ta thấy rồi," hắn nói khẽ.
Hắn lấy cuốn sổ ra, tì lên đầu gối, và ghi hai dòng bằng nét chữ nghiêng của người đang nằm. Dòng đầu ghi rằng quấn dày không giấu được ánh mà chỉ bắt nó chờ rồi nổ. Dòng sau chỉ có tám chữ, và hắn ghi chậm hơn dòng đầu rất nhiều. Tối quanh đốm sáng, đốm sáng thành đèn.
Lão ngồi đủ gần để đọc ngược, và lão hỏi bằng giọng khàn, "Ghi vậy là có ý gì, đốm sáng nào thành đèn?" "Tôi chưa biết," Mặc nói, "nhưng không ghi thì mai tôi quên mất cái lúc nó hiện ra."
Gần trưa Lệ lò chủ tới. Ông ta không vào lán mà đứng ở cửa, cho người của lò đặt xuống nền đất một lò than nhỏ, một rổ rễ khô và một cái chảo đồng, rồi chỉ vào chúng bằng cằm.
"Cái hầm kia ta đã tịch, còn tay ngươi thì ta cần biết có hỏng theo hầm hay không, nên ngươi luyện cho ta xem một viên," ông ta nói.
Mặc chống tay ngồi dậy, và hắn nhận ra mình làm được việc ấy ngay từ chỗ ngồi, vì lửa lò nhỏ chỉ cần mắt chứ không cần cả người đứng. Hắn bỏ lõi từng rễ trước khi ngâm, vì lõi đắng làm viên nứt khi nguội, nhóm lửa to cho rễ nhả hết nước, rồi hạ lửa xuống đúng lúc bọt trong chảo nhỏ bằng mắt cá. Hắn tán rễ, sàng qua lụa hai lượt, vê thành một viên bằng hạt đậu và để nó nằm thở trên một tấm lá nguội. Lệ lò chủ cầm viên thuốc lên, thả nó vào chén nước, nhìn nó tan thành một màu hổ phách đều không vẩn rồi gật đầu đúng một lần.
Ông ta không đưa thứ gì khác cho hắn xem. Ông ta lấy trong áo ra một cái hộp nhỏ, mở nắp, và đặt hạt thứ năm lên tấm cói trước mặt Mặc, hạt vẫn còn nguyên dáng cái lỗ nỉ nó nằm từ hôm nhận thép.
"Hạt này ta không bán mà cho mượn, bốn mươi thạch công thuốc, giao sau lễ vào sáng ngày năm trăm chín mươi ba tại kho của ta," ông ta nói.
"Mượn của ông thì lãi lúc nào cũng nặng hơn gốc," Lão nói.
"Ta không đòi lãi mà chỉ đòi đúng ngày," Lệ lò chủ nói.
"Còn thuốc ổn đan thì sao?" Mặc hỏi.
"Thuốc ổn đan ta giữ cho kẻ trả hết công."
Mặc nhìn hạt ấy rất lâu, nhìn cái hộp, nhìn bàn tay người đàn ông đang chờ hắn đưa tay ra nhận. Hắn tính trong đầu không phải số hạt mà số ngày, từ nay tới lễ là bốn ngày, và từ lễ tới hạn nợ chỉ còn một ngày nữa. Hắn cầm lấy hạt ấy, và bốn hạt nếp nằm cạnh nhau trên tấm cói, ba hạt cho một lần thử và một hạt để dành.
Lệ lò chủ quay đi, tới ngưỡng cửa thì dừng lại mà không ngoảnh mặt.
"Cái cửa hầm ta không cho dọn," ông ta nói. "Ngày mai khách Thanh Vân tới, ta muốn họ tự nhìn."
