Sáng ngày sáu trăm mười một, cả dãy lò không có một tiếng bễ nào, và cái im ấy theo Mặc từ lán tới tận gian giữ khế, nặng hơn mọi tiếng búa hắn đã nghe ở thành này. Diệp cô nương đã nẹp sườn trái cho hắn bằng hai thanh tre quấn vải từ đêm qua, nên hắn ngồi trên chiếc ghế thấp ông bán dược kê sẵn ở cửa gian, lưng thẳng, cánh tay trái băng kín đặt trên đầu gối.
Lệ lò chủ ngồi sau bàn khế, cánh tay phải treo trước ngực trong một dải vải dày, cánh giáp đã tháo, và tay trái ông ta đặt trên chồng sổ phường. Ông thợ rèn đứng giữa gian, sau ông là người của ba dãy thợ, ông bán dược đứng sát cột, và ngoài sân người làm công đứng kín tới tận sợi dây hôm qua.
"Ta thua trận xét thuốc, ta nhận," Lệ lò chủ nói. "Nhưng lò là lò của ta, ai còn đứng ở lò ta thì còn theo lệ của ta, và sáng nay lò rèn cuối dãy chưa trả tiền than tháng này."
Ông ta hất cằm, và một tên lính cầm then cửa đi về phía lò rèn cuối dãy. Mặc chống tay phải lên đầu gối đứng dậy khỏi ghế, sườn nẹp kéo một đường đau xuống tận hông, rồi bước ra đứng giữa ngưỡng cửa gian, đúng lối tên lính phải đi qua, tay không đặt lên chuôi kiếm. Tên lính dừng trước ngưỡng, nhìn hắn, rồi nhìn ra sân, nơi cả hàng người làm công đã quay mặt nhìn theo, và y đứng đó cầm cái then gỗ như cầm một vật không biết đặt vào đâu.
"Hôm qua ông nói trước cả sân, người thua thôi giữ người làm công," Mặc nói. "Thôi giữ người thì ông cũng thôi giữ đường bán của họ, còn lò của ông thì ông cứ giữ."
"Lời nói hôm qua đã bay theo khói hương rồi, hôm nay ông viết ra giấy," Lão Khúc nói, rồi lão kéo một tờ giấy trắng trên bàn về phía Lệ lò chủ bằng một ngón tay. "Thép có chân đâu mà sợ nó tự chạy, ông cứ để người mua trả tiền cho người bán."
Lệ lò chủ không nhìn tờ giấy mà nhìn qua cửa gian, sang dãy lò nguội. Mặc nhìn theo mắt ông ta, và lần này hắn hiểu ông ta đang cân điều gì. Ba xe giáp cho khách Thanh Vân vẫn nằm trong sân, xe nào cũng thiếu tay áo và đai lưng, mà người tán đinh với người đốt rãnh đều đang đứng trong gian này chứ không đứng bên đe.
"Các ngươi ngừng tay một ngày thì ta đền khế cho khách một ngày," ông ta nói với ông thợ rèn.
"Giáp thiếu đinh tán, bễ đứng im, ông cứ tính xem bao giờ giao nổi," ông thợ rèn đáp, bàn tay đặt ngang tạp dề. "Bụng bọn ta quen nguội rồi, ông khỏi nhắc tiền than."
Người dẫn dãy thợ thứ hai, một ông đầu hói đeo tạp dề da cháy sém, bước lên nửa bước. "Lò chủ cho thuê lò, bọn ta trả tiền thuê đúng hạn, trả bằng phần công còn gửi ở lò từ tháng trước," ông nói. "Thép bọn ta rèn, thuốc bọn ta luyện thì bọn ta tự bán, bán cho ai thì bọn ta chọn, kể cả bán cho người của Khải Phong."
"Ngươi tưởng thắng một trận ở ngõ là thắng được cả dãy à?" Lệ lò chủ nói với Mặc, giọng hạ xuống chứ không lên. "Ngươi đi rồi thì ta vẫn ở đây, họ vẫn ở đây, than vẫn phải mua qua tay ta."
"Than thì bọn ta mua của ông, trả đúng giá chợ, ông bán thì bọn ta mua," ông bán dược nói từ chỗ cột, và đó là lần đầu ông lên tiếng trong gian này. "Ông không bán thì chợ còn ba nhà than khác, nhà nào cũng biết đếm tiền."
"Sổ lửa trời thì ta giữ, luật thành định thế, các ngươi đừng mơ," Lệ lò chủ nói.
"Lò than thường không đốt lửa trời," Mặc nói, "thép với thuốc thường cũng chưa bao giờ có tên trong sổ ấy."
Lệ lò chủ im một lúc, rồi kéo ba tờ giấy trắng về phía mình. Ông ta cầm bút bằng tay trái, và nét chữ đi xiêu, đầu bút cứ vấp vào thớ giấy, mỗi chữ dừng lại một nhịp ở đầu nét. Ba khế thuê cho ba dãy thợ ghi rõ tiền thuê mỗi tháng, không còn dòng nào buộc thép và thuốc phải qua tay lò chủ. Dòng cấm bán cho Khải Phong trong khế cũ, ông ta gạch đi bằng một nét dài lệch xuống tận mép giấy.
Ông bán dược ký tên làm chứng dưới cả ba tờ, và mỗi khế làm hai bản. Ông thợ rèn nhận bản chính của dãy mình, gấp làm tư nhét vào trong áo, còn bản chứng thì ông đưa sang Mặc.
"Cậu bắt ông ta giao luôn sổ phường cho cậu đi, thắng thì lấy cho đủ," một người thợ trẻ đứng phía sau nói to.
"Sổ phường là việc của thành, tôi không giữ," Mặc nói. "Tôi chỉ cần người rèn thép được bán thép."
Lệ lò chủ ngẩng lên nhìn hắn, và đó là lần đầu từ hôm qua ông ta nhìn thẳng vào mặt hắn. Rồi ông ta quay sang tên lính vẫn cầm then cửa trước ngưỡng. "Đứng tránh lối," ông ta nói.
Tên lính dựng cái then vào tường. Ở cuối dãy, cửa lò rèn mở ra, tiếp đến cửa lò thứ hai, thứ ba, và tiếng bễ đầu tiên của buổi sáng thổi lên đứt quãng rồi đều dần. Ở cổng sân, hai người cầu dược vốn đứng chờ trước cửa lò thuốc của Lệ đã khiêng hòm hàng quay sang quầy dược đầu dãy.
"Ngươi thắng một trận mà chỉ mang về một tờ giấy chứng," Thẩm Chiêu nói trong ngực. "Ta mà là lão buôn kia thì ta khóc."
Lão Khúc gấp bản chứng lại cho Mặc, miết từng nếp bằng móng tay cái, miết xong còn đưa lên soi xem giấy có rách ở nếp nào không.
Giữa trưa, lò rèn cuối dãy đỏ lửa như chưa từng nguội. Trước cửa lò đã có hai người khách đứng chờ, một người cầm mẫu đinh tán, một người ôm cái lưỡi cày mẻ, và cả hai đặt hàng thẳng với ông thợ rèn, trao tiền đặt vào tay ông chứ không đi vòng qua gian giữ khế như mọi tháng. Ông ghi việc đã nhận lên tấm ván treo cạnh bễ bằng một mẩu than, chữ to và vụng, rồi lấy ngón cái miết lại từng con số cho khỏi nhòe. Người hầu già của Lệ lò chủ tới đứng ở ngưỡng, không bước vào, đọc lại lời nhắn bằng giọng của người đọc sổ.
"Lò chủ trả thép của ông giá cao hơn chợ một phần mười, ông cứ bán cả mẻ cho lò như cũ, khỏi lo tìm khách," y nói.
"Cao hơn chợ một phần mười đấy, sư phụ," thợ phụ của ông nói khẽ, tay vẫn kéo bễ, "mà lò chủ trả thì chưa bao giờ trễ."
Ông thợ rèn không trả lời ngay. Ông đặt từng thỏi thép đen lên cái cân sắt treo ở xà, đọc số, rồi để thỏi khác lên, cho tới khi đủ khối thép Mặc cần để dựng một lò rèn ở nhà, và ông tự viết giá vào tấm ván.
"Sáu mươi thạch thép, thêm hai mươi công ta đi dựng lò, cậu cứ trả như đã bàn hôm trước," ông nói. Ông quay sang người hầu già đang đứng chờ bên cửa, bàn tay vẫn giữ nguyên khối thép vừa nhấc khỏi cân. "Về thưa lò chủ, mẻ này có người mua rồi."
Người khách buôn đi thành khác bước vào cửa lò đúng lúc ấy, áo đi đường còn bám bụi, sau lưng là một gã tùy tùng xách hai túi bạc. Mẻ thuốc thường Mặc luyện ở quầy dược trước trận đã giao cho y từ hôm kia, và hôm giao hàng y đứng ngoài ngưỡng gọi hắn là tay luyện thuốc của lò Lệ. Hôm nay y bước hẳn vào, chắp tay cúi chào hắn trước khi nhìn tới ông thợ.
"Thuốc của đan sư, ta đã cho người kiểm từng liều, không liều nào hao lực, phần còn lại ta trả đủ," y nói, rồi đặt túi thứ nhất lên mặt đe. "Túi này ta đặt trước cho chuyến hàng đan sư giao ở núi, chỉ xin một điều, từ nay thuốc tay đan sư luyện đều đi qua thương đoàn của ta, đừng bán cho nhà nào khác."
Lão đã mở miệng định nhận, nhưng Mặc giơ bàn tay phải lên trước. "Hàng giao ở núi thì ta nhận, giao đúng kỳ," hắn nói, giọng đủ cho cả hai lò bên cạnh nghe. "Còn bán cho ai thì người làm ra nó chọn, dãy này từ sáng nay đã thế, tay ta cũng thế."
Người khách buôn nhìn sang ông thợ rèn, nhìn tấm ván ghi giá, rồi gật đầu và đẩy túi thứ hai lên đe cạnh túi thứ nhất, không nhắc lại điều vừa xin.
Lão vỗ túi thứ nhất. "Hai trăm thạch đã cầm chắc trong tay, ta mới thấy trận hôm qua đáng đắng miệng," lão nói. "Túi kia người ta đặt trước, cậu đừng nhìn nó mà tưởng nhà mình giàu."
Mặc tự mở túi thứ nhất, đếm ra tám chục thạch và đặt thẳng vào tay ông thợ rèn, không qua bàn, không qua sổ của ai.
Ông thợ rèn nhìn số bạc trong lòng bàn tay mình một lúc lâu. "Mười năm nay ta bán thép, lần nào cũng phải chờ lò chủ gật đầu," ông nói. "Lần này người thuê ta cũng phải chờ ta gật đầu."
Thợ phụ của ông đang ngồi xổm dưới chân bễ, nạy một cái đinh găm dưới đế dép của ông bằng mũi dùi, và ông cúi xuống nhìn cái đế mòn vẹt ấy mà cằn nhằn. "Đế này ta đóng lại ba lần rồi, nó theo ta còn lâu hơn cái lò," ông nói, "thôi thì nó theo ta thêm một chuyến nữa."
Ở góc lò có hai người đã đứng từ lúc Mặc đếm bạc. Một người đàn ông gầy vẫn kéo bễ cho lò bên cạnh, hai cánh tay đen bụi than, tay giữ cần bễ chưa buông. Một người đàn bà lọc dược ở quầy đầu dãy, ngón tay còn vàng nước rễ, đứng sau ông ta nửa bước. Giữa trán người kéo bễ có một đốm lửa mờ, đỏ thẫm như than sắp tàn, còn khung lửa trên trán người đàn bà sứt mất một góc viền, ánh trong khung thì nhạt.
"Tôi đốt cho lò ba lần, lần nào cũng được một túi bạc," người kéo bễ nói. "Lần thứ ba thì tôi quên mất mình thích ăn món gì, vợ nấu món nào tôi cũng thấy như nhau."
"Tôi đốt một lần thôi, mà mất tiếng mẹ tôi gọi tên tôi," người đàn bà nói. "Lần sau tôi sợ quên luôn đường về nhà."
"Ta đốt hai lần cho lò này," ông thợ rèn nói, mắt vẫn trên tấm ván ghi giá. "Lần thứ hai ta quên cái làng ta sinh ra nằm ở phía nào."
Người kéo bễ nhìn sang Mặc rồi hỏi, "Lên núi của cậu có phải đốt nữa không?"
"Trên núi không ai trả bạc cho lửa trên trán," Mặc nói. "Có việc chia phiên, có cơm hai bữa, đèn của ai người ấy giữ, còn cái án để đèn của người trong tông thì ai chưa muốn đặt lên cứ việc giữ đèn theo mình."
Hai người nhìn nhau. Người đàn bà chùi ngón tay vàng vào vạt áo rồi hỏi, "Bao giờ thì đi, mà đường lên núi mấy ngày?"
"Xe nặng thì mười bốn ngày đường," Tần Hưởng nói. "Mỗi người hai bọc buộc sau xe, thêm bọc thứ ba thì ôm trên đùi mà ngồi."
"Cái cần bễ cũ của tôi có tính là một bọc không?" người kéo bễ hỏi, tay vẫn chưa buông cần. "Nó mòn đúng chỗ tay tôi."
"Mang," ông thợ rèn nói trước khi Tần kịp đáp. "Trên núi chưa chắc đã có cái cần nào vừa tay anh."
Cả hai cùng gật đầu, rồi ông thợ rèn nhấc cái búa của mình khỏi giá, đặt cạnh những bọc đồ họ vừa gom lại.
"Ba miệng ăn nữa, ta ghi từ ngày mai," Lão nói, và lão nói nhỏ hơn mọi lần lão nói chuyện gạo.
Thất tới cửa lò với cái giỏ cơm trưa, đi chậm từng bước vì sườn còn đau, và đặt giỏ lên bậc đá chứ không xách vào. Thất lấy ra hai nắm cơm đưa cho hai người mới trước, rồi mới đưa cho Mặc. "Cơm có muối vừng," Thất nói với người kéo bễ, "trên núi thì chưa chắc, ông ăn trước cho quen."
"Đường chở thép ta lo," Tần Hưởng nói. "Sáng mai người hàng của quầy dược chở một phần thép về núi trước, kèm tin cho Đỗ liệu nền và gỗ. Chúng ta cùng ba người mới còn ở lại tới hết ngày sáu trăm bảy mươi mốt, hôm sau mới đưa phần thép còn lại về."
Diệp cô nương đứng ở cửa lò với hai gói dược buộc dây, gói nào cũng ghi chữ Tùng Khê. Lão quay sang hỏi nàng có đi cùng chuyến không.
"Giấy nợ của các người ta còn đứng tên tới ngày sáu trăm bảy mươi mốt, ta đi thì ai ở đây đòi hộ Tùng Khê?" nàng nói, rồi xách hai gói dược đi về phía quầy.
Cuối ngày, Mặc ra cổng chợ kiểm lối cho chuyến thép đầu tiên, đi chậm vì sườn nẹp không cho hắn bước dài. Người kéo bễ và người đàn bà lọc dược đang chất thép lên xe theo lời Tần Hưởng chỉ, khối nặng nằm dưới, bó cán sắt nằm trên, chèn rơm vào các kẽ cho khỏi kêu. Người lính gác cổng thành cúi xuống nhìn tấm khế ông thợ rèn đưa ra, đọc dòng tên người bán, rồi phẩy tay cho xe đứng vào hàng chờ sáng. Ở bên kia cổng, ba cỗ xe giáp của Lệ lò chủ đang chờ ra thành, và Lệ lò chủ đứng cạnh xe với cánh tay phải băng trước ngực. Bạch Dạ Ly cưỡi ngựa tới từ phía khu khách, xuống ngựa, nhìn cánh tay ấy trước khi nhìn mặt người, rồi hỏi, "Hai toán lính giao trước lễ, giáp có giữ đúng khế không?"
"Đúng khế, không thiếu một bộ, ba xe này thợ tán xong ngay chiều nay, tôi trả công theo khế mới," Lệ lò chủ nói, rồi hạ giọng. "Từ nay thép trong dãy không qua tay tôi nữa, giáp mùa sau mà thiếu thì thiếu chủ cũng thiệt."
"Khế của ta là hai toán lính, ông giao đủ thì ta không còn việc gì với lò của ông," Bạch Dạ Ly nói. "Thép trong dãy ai bán cho ai, ta không mua cái quyền ấy."
Lệ lò chủ không nói gì thêm. Bạch Dạ Ly quay sang chỗ Mặc đứng bên cổng, nhìn dải vải trên bắp tay trái hắn, nhìn chỗ áo phồng lên vì nẹp tre, rồi nhìn xuống cái vỏ kiếm mới bên hông. Mặc không chạm vào chuôi, vì với cái sườn này hắn không rút kiếm cho ai xem, và người kia cũng không chờ hắn rút.
"Nhát cuối ngươi đâm vào khớp khuỷu đang mở, ở khu khách người ta kể từ trưa qua," Bạch Dạ Ly nói. "Kể ba lần, lần nào cũng đúng một chỗ."
"Khớp ấy mở vì tay ông ta đánh," Mặc nói.
"Tay ta không đánh," y nói.
Ông thợ rèn đứng sau lưng Mặc với tấm khế trong áo, Diệp cô nương dừng lại ở đầu cổng với gói dược trên tay, còn Lão thì đứng cạnh xe thép, lấy thân che cái túi bạc. Bạch Dạ Ly nhìn hết từng người một, nhìn thêm chiếc xe thép đã chất đủ, rồi trở lại nhìn Mặc.
"Đại Bỉ. Ta sẽ ở đài."
