Mặc lấy bát cơm khỏi người vợ khi chồng bà bắt đầu sặc, hạt cơm mắc ở khóe miệng vẫn còn nguyên mà tiếng thở đã chìm xuống dưới tiếng nước trong vách.
Suốt một ngày, ông già chỉ nuốt được chút nước thuốc, tới chiều thì ngay cả cái gối cũng làm ông phải ngửa cổ tìm hơi. Diệp ngồi phía sau đỡ lưng, áo nàng ướt một mảng lớn vì mồ hôi người bệnh, còn bà đứng cạnh phản với bát cơm không biết đặt xuống đâu.
"Đưa cho tôi," Mặc nói, "bà kê ông ấy nghiêng sang phía cửa, đừng cho ăn thêm lúc này."
Người vợ làm theo, cái bát chạm bàn phát một tiếng khô, rồi gian ngủ chỉ còn tiếng gọi khẽ của bà mỗi lúc chồng nhắm mắt quá lâu.
Ngoài bếp, Lão Khúc cùng người cho mượn lò vừa khiêng tới chiếc lò đất vẫn dùng ở cuối chợ. Chủ lò nhìn qua cửa, thấy người bệnh nằm sau lưng Diệp thì đặt luôn đòn xuống, chưa hỏi bao giờ lấy lại.
"Chân trái chịu nóng kém," ông ta nói với Mặc, "lửa qua nửa đêm thì đừng ép về phía ấy, đất đã nung lại một lần."
Mặc cúi nhìn vệt đất sẫm ở chân lò, lấy thanh kiếm dựng sát cửa bếp. Gói dược Lão nhận chịu từ đường hàng đã mở trên bàn, phần dành ổn khí còn khô, mùi rễ đắng át cả mùi khói trong mái thấp.
Hắn từng giữ những mạch khí đứt quãng sau trận đánh, nhưng người trên phản chẳng có sức hồi lại giữa hai lần thuốc, mỗi hơi hụt đều kéo hơi kế ngắn hơn.
"Ông ở lại cửa trước," hắn nói với Lão, "nếu cốc chủ tới, gọi tôi ngay."
"Ta đứng đó từ chiều rồi, cậu làm việc của cậu, ông ta muốn vào cũng phải bước qua chân lão phu."
Người cho mượn lò nghe tên cốc chủ thì quay mặt ra đường, mái chợ đã tối gần hết, riêng nhà tách còn ánh đèn trên bậc. Ông đứng thêm một lúc, sau đó xách đòn đi về phía chỗ sáng ấy.
Mặc nhóm lò khi Diệp đổi chỗ cho người vợ. Từ bếp nhìn qua cửa gian ngủ thấy được một góc phản và chiếc đèn chung đặt thấp sát nền, ánh nó hắt lên mép chăn, mỗi lần chồng ho bà lại cúi xuống che.
"Tôi thêm củi chứ?" Diệp hỏi, hai ống tay đã xắn tới khuỷu. "Trong lò này còn một phía chưa bén, tôi đẩy than sang có được không?"
"Để bên ấy, lúc thuốc sôi tôi sẽ gọi. Cô nghe cả phía trong, ông ấy tỉnh thì bảo tôi."
Lửa lên đều qua cửa trước, hương thuốc bắt đầu đổi từ đắng sang hăng, Mặc đưa linh lực quanh bụng lò, giữ sức nóng ở dưới phần dược đang lắng.
Thành đất phía trái đỏ sớm hơn hắn muốn, hắn hạ lực bên ấy, dẫn một dòng sang cửa sau, cố ghìm cả hai miệng lửa để nhiệt không đánh bật lên nắp.
Hai dòng khí chạm nhau ở đáy.
Mùi hăng đột ngột gắt như tóc cháy, nắp lò rung lên, nước thuốc bên trong đang trong bỗng nổi một lớp đen cuộn từ giữa ra ngoài. Diệp nghe tiếng ấy liền ngừng tay, khúc củi vừa nhấc còn nằm ngang đầu gối.
Mặc rút linh lực, nhấc nắp, một luồng khói khét phả thẳng lên mặt hắn. Dược đã đóng cặn ở chỗ hai ngọn lửa gặp nhau, phần còn lại sôi lăn tăn quanh lớp cháy, không có mùi thuốc nào thoát lên nữa.
"Hỏng rồi à?" Diệp hỏi, giọng nhỏ đi vì bà già vừa bước ra cửa.
Mặc đổ mẻ ấy vào chậu tro, nghe lớp cặn xèo một tiếng rồi im, trước mắt hắn hiện lại đường nứt ở mẫu gốm lần trước.
Hắn đã ép cả hai phía cùng về một chỗ.
Người vợ đứng bên cửa bếp, bàn chân trần dính những hạt cơm đã rơi từ ban chiều, bà nhìn chậu tro rồi nhìn phần dược còn trên bàn.
"Nếu thiếu, tôi lên sân," bà nói. "Bây giờ họ còn mở cửa, tôi đi được, cậu cứ giữ ông ấy giúp tôi."
"Dược còn đây," Mặc đáp, lấy phần cuối trải ra trước mặt bà. "Bà vào gọi ông ấy, cho ông ấy nghe tiếng bà."
"Tôi gọi cả ngày rồi. Ban nãy ông ấy nhìn tôi mà chẳng trả lời, mắt vẫn mở, cậu bảo tôi gọi gì nữa?"
Mặc rời lò, vào gian ngủ cùng bà. Người chồng đang nhìn cửa, cổ họng chuyển động mà không ra tiếng, khi vợ cúi xuống ông bỗng nhíu mày, mắt tìm qua vai bà tới chỗ nồi cơm.
"Ông ấy muốn nói chuyện bếp?" Diệp hỏi từ phía sau.
Bà nhìn theo, chợt đưa tay sờ ngực áo, rồi lấy ra một cái thìa gỗ đã cũ, cán gãy được quấn bằng sợi gai mảnh.
"Tôi cất ở đây rồi," bà nói với chồng. "Cái của ông, tôi có đưa cho ai đâu, ông đừng tìm nữa."
Mí mắt ông khép xuống được một chút, bà ngồi lại cạnh phản, nắm chiếc thìa trong lòng tay, tiếp tục nói về cái nồi đã nhấc khỏi bếp và phần cơm còn nóng.
Mặc trở ra, hạ hẳn cửa gió phía sau. Hắn để ngọn lửa trước tự lan quanh chân lò, phần sức từ tay chỉ ghìm bụng đất, chiếc lò đỏ chậm hơn, không còn hai luồng nóng đâm vào nhau.
"Cô giữ củi cho đều," hắn bảo Diệp. "Lúc than sụp thì gọi, đừng đẩy ngọn lên theo tay tôi."
Nàng chuyển sang ngồi cạnh chỗ củi, để khoảng trước lò trống cho hắn. Đêm ngoài chái đã sâu, tiếng người dưới mái chợ thưa dần, có người đi tới cửa nhìn một lúc rồi rời đi trước khi Lão hỏi.
Đến canh hai, người vợ thôi nói trong gian ngủ.
Mặc ngẩng lên, dòng lực dưới lò lập tức dồn lệch, hắn hạ cổ tay giữ lại rồi gọi Diệp vào xem. Nàng bước tới ngưỡng, thấy bà già đang cúi sát mặt chồng, hai người chỉ cách nhau một khoảng rất nhỏ mà bà vẫn phải ghé tai để nghe.
"Ông ấy nói được rồi," Diệp quay lại bảo, "nói bà ấy ngủ đi, nhưng bà không chịu."
Mặc trở về với lò, mồ hôi từ thái dương chảy tới cằm rồi nhỏ xuống áo. Hắn ghìm phần hơi lan qua chân lò, dần thu vòng lực quanh thuốc đang đặc lại.
Lần này dược lắng xuống theo đúng đường hắn giữ. Một mùi ngọt nhạt thoát ra giữa hương đắng, rất mỏng, Diệp nghiêng người về phía lò nhưng chưa dám hỏi.
Lão Khúc ở cửa trước bỗng nói to.
"Đêm hôm cầm khế tới, ông định cho người bệnh nhìn dấu hay nhìn thuốc? Chỗ này nóng, giấy của ông cất xa lò một chút."
Mặc nhìn qua cửa bếp, người giữ sân đứng đối diện Lão, trong tay là ống đựng khế, phía sau có hai người mang áo sạch cùng chiếc cáng để dựng ngoài hiên.
"Cốc chủ dặn sáng sẽ tới," kẻ ấy nói. "Ông ấy thế này thì đợi sao nổi chuyến xe, bà muốn lấy phần sáng ra trước phải ký ngay đêm nay."
Người vợ đã nghe, bà đứng dậy khỏi phản nhưng chồng níu được góc áo, sức yếu đến mức vải chỉ nhúc nhích mà bà vẫn ngồi xuống ngay.
Mặc quay lại lò, miệng khép chặt, linh lực đi sát mặt dược khiến lớp thuốc đang xoay chậm thu lại thành hai khối nhỏ, một khối còn xù ở mép.
"Lão Khúc," hắn gọi, "để cáng ngoài mái, người vào thì báo tôi."
Lão đứng chắn hết bậc, người giữ sân nhìn vào lò rồi ngồi xuống phía bên kia đường. Hai người mang cáng cũng chưa rời đi, khung tre hắt bóng dài lên vách chái qua ngọn đèn của họ.
Một người hàng xóm đi qua, trên vai còn gánh những khuôn đất vừa lấy từ lò nung, thấy cáng liền dừng ở trước cửa hỏi đã phải đưa ông già lên sân chưa.
"Chờ sáng," người giữ sân đáp, vỗ vào ống khế. "Bà ấy chưa chịu ký, còn muốn uống thuốc ngoài."
Người hàng xóm cúi nhìn chân lò dưới mái, nhận ra chỗ vá của nhà bên, rồi hỏi vọng vào người chồng đã ngủ hay còn thức.
Người vợ ra tới cửa, bảo ông còn ở bên trong, người kia bèn hạ gánh, ngồi xuống cạnh chiếc cáng. Ông lấy áo mình phủ lên mặt tre, che nó khỏi tầm mắt người nằm trên phản, sau đó đưa hai đầu gối vào dưới đòn gánh đợi trời sáng.
Diệp nhìn bóng chiếc áo trên vách, đưa thêm một khúc củi vào đám than đã sụp. Nàng đặt hụt khúc củi, để nó lăn xuống đất, tiếng động khiến người vợ quay lại, nhưng nàng đã nhặt được, lần này đặt vào đúng chỗ ngọn thấp.
"Đêm bè cháy ở Tùng Khê, tôi cũng nghe người ta ho suốt," nàng nói khẽ với Mặc. "Tiếng ở trong kia cứ đứt một quãng là tôi muốn chạy vào, anh gọi tôi nếu tay tôi làm sai."
Mặc nghiêng mặt về cửa gió cho nàng nhìn, ngọn lửa ở đó vẫn xanh sát chân, nàng ngồi lại bên củi, mắt giữ nguyên ở chỗ hắn vừa chỉ.
Gần sáng, chỗ mép xù cuối cùng trong lò khép lại, Mặc nhấc nắp, hai viên đan nằm yên dưới đáy đã hết đỏ, mùi cháy của mẻ trước vẫn còn dưới chậu tro bên chân.
Hắn dùng một viên cho người chồng khi ông đã tỉnh đủ để nuốt, còn viên kia ở lại trong lọ. Diệp đỡ lưng ông, người vợ cầm nước, cả hai cùng nhìn cổ họng đang chậm chạp động dưới lớp da nhăn.
Thuốc xuống được, nhưng người nằm vẫn chưa mở mắt.
Ngoài sân bắt đầu có tiếng chổi, một nhà mở cửa, rồi đến nhà thứ hai. Lão Khúc bước vào nhìn người bệnh, thấy Mặc ngồi cạnh phản thì trở ra, bàn chân ông kéo lê một chút sau đêm đứng ngoài bậc.
Người vợ lấy chiếc thìa cũ ra, nắm đến trắng cả đốt ngón, Mặc đưa mắt về nồi cháo Diệp vừa nhấc từ bếp phụ.
"Bà lấy phần loãng trước," hắn nói. "Để ông ấy tự mở miệng, đừng gọi dậy."
Bà đứng lên, chiếc phản dưới lưng chồng bỗng kêu một tiếng, ông đã co khuỷu chống xuống, nửa người rời khỏi đệm. Diệp vội đỡ thì ông nhăn mặt, thở ra được một hơi dài hơn mọi hơi trong đêm.
"Đừng kéo, tôi ngồi tựa vách được rồi," ông nói, tự đẩy khuỷu khỏi đệm.
Diệp vẫn để tay sau lưng ông tới lúc vai chạm vách mới buông, bàn tay nàng nằm trống giữa không trung một nhịp rồi hạ xuống đầu gối.
Người vợ cầm bát cháo đi tới, ông già nhìn chiếc thìa bà đang giữ rồi bật ra một tiếng khàn gần như cười.
"Bà cầm nó cả đêm rồi, sáng nay trả lại cho tôi chứ."
Bà đưa thìa, lúc đầu còn đỡ dưới cán, tới khi ông tự múc được miếng đầu mới rút tay về, kéo vạt áo che chỗ cháo vừa sánh ra mép phản.
Cốc chủ bước vào đúng lúc ấy, người giữ sân mang tờ khế theo sau, chiếc cáng ngoài hiên đã được nhấc khỏi tường.
"Bà nghĩ xong chưa?" cốc chủ hỏi. "Ký ở đây, ta giữ cho phần còn sáng tới chuyến lấy hàng."
Người chồng đang nhai chậm, nghe tiếng thì ngẩng lên, thìa còn nằm chắc trong tay. Cốc chủ nhìn ông rồi nhìn Mặc, ngón tay đặt trên ống bút chưa mở.
"Thuốc vừa xuống thì người còn ngồi được," ông ta nói. "Ta đã thấy nhiều người như thế, qua chiều lại phải khiêng."
"Chiều ông đến xem," Mặc đáp, "bây giờ để ông ấy ăn."
Người giữ sân đặt khế lên bàn cạnh phản, người vợ đưa bàn tay che ngay dòng chờ ký, lấy bát cháo còn lại đi ngang qua trên tờ giấy.
"Ông nhà tôi muốn thêm," bà nói, "cốc chủ đứng tránh chỗ này, tôi sợ đổ lên áo ông."
Người chồng vét được phần cháo ở đáy bát, tiếng thìa chạm sành rõ giữa gian yên. Ông đặt bát xuống bằng tay mình, chiếc thìa nằm ngang trên miệng, cán gãy quay về phía vợ.
Diệp nhìn cái bát trống, bật cười thành tiếng rồi quay mặt vào vách, hai vai rung lên. Người vợ nghe nàng cười mới nhìn lại chồng, nước mắt rơi xuống ngay bàn tay còn phủ trên tờ khế.
Ngoài cửa, chủ lò đã trở lại từ lúc nào, thấy người bệnh ngồi được thì tháo chiếc đòn khỏi vai, dựng nó vào góc. Sau lưng ông có người mang rổ dược, rồi một người khác ôm cánh tay sưng, cả hai đứng chờ khi cốc chủ quay ra.
"Các ngươi tới làm gì?" ông ta hỏi.
"Xin đổi đan," người ôm tay đáp, "tay này tôi còn phải nặn đất, uống thuốc sắc mấy hôm chưa cầm nổi khuôn."
"Dược đường ở trên sân."
Người ấy nhìn chiếc cáng chưa dùng ngoài hiên, rồi nhìn người chồng trong chái, cuối cùng đặt rổ thuốc xuống ngay cạnh chân Lão Khúc.
Lão nhặt rổ lên, gọi Diệp mang vào, cốc chủ rút ống bút khỏi ngực áo rồi lại cất đi, tờ khế được người giữ sân lấy khỏi dưới bàn tay ướt của bà già.
"Khải Phong có người biết luyện đan," cốc chủ nói với chủ lò, "từ nay để họ tự dựng lò của mình."
Chủ lò cúi đầu, chiếc đòn vừa dựng lại được nhấc lên. Cốc chủ ra ngoài trước, tự dỡ tấm biển cho mượn lò treo ở đầu mái, đặt úp xuống cạnh bậc, sau đó chỉ những người đang đợi đan.
"Sân tách đóng với người ngoài, ai đưa người của Khải Phong vào thì tự mang đèn lên chịu."
Không ai đáp lời ấy, nhưng người đứng đầu hàng đã lùi khỏi lối lên sân. Lão Khúc đứng lại cạnh chiếc lò đang nguội.
"Ông lấy lò thì chờ hết nóng," Lão nói với chủ lò. "Cậu ấy còn chưa đứng dậy, đừng để cái lò đi trước cả người vừa giữ nó một đêm."
Chủ lò nhìn vào gian ngủ, chậm rãi đặt đòn xuống lần nữa. Mặc đã ra tới cửa bếp, vạt áo trước ngực khô thành những đường muối trắng, hắn nhìn cái chân lò vá đất rồi nhường lối cho người tháo.
Người chồng gọi hắn từ bên phản, Mặc quay lại, ông già đang đặt bàn tay lên mảnh khuôn còn sót trên bàn, ngón trỏ chỉ vào hai miệng gốm hở mà lần trước hắn đã ép vỡ.
"Cậu khoan đi tìm lò," ông nói, níu tay áo Mặc, "cái khuôn này hồi trước tôi giữ bằng hai phía, cậu đem nó lại đây."
