Người vợ kéo chiếc đèn vào giữa hai chỗ nằm, nhưng chân đế vướng mép chiếu, phần sáng còn lại nghiêng sát miệng tối.
Mặc đỡ được trước khi nó đổ, nhưng bà vẫn nhìn qua vai hắn ra con đường xe Thanh Vân đi hôm qua, tới khi chồng gọi mới chịu buông mép chiếu.
"Bà nằm phía trong đi," ông già nói. "Chỗ ấy kín gió hơn."
"Tối qua tôi nằm trong, ông cứ trở người ra cửa."
"Tôi nghe tiếng xe."
"Xe đi từ chiều rồi, ông còn nghe tới sáng."
Ông dịch gối về sát bà, chừa chỗ cho Mặc ngồi ở đầu chiếu, đùi phải đau khi gập, ngọn lửa giữa đôi già chẳng đầy thêm chút nào sau một đêm.
"Tôi giữ kín lại được chỗ sành," hắn nói. "Phần đã mang đi, ghép đế không gọi về được."
"Tôi biết nó đi đâu. Cậu đừng bỏ cái chỗ tôi nằm."
Người chồng lấy hai miếng kê đặt dưới chân đế, tự chọn chỗ ngồi sát phần tối của vợ. Khi Mặc hỏi nét dẫn nằm dưới vành đồng, ông lắc đầu, rồi lấy từ túi áo một mảnh gốm có những đường mảnh bị cắt dở.
"Cái này ở đống bỏ sau lò. Người trên sân đập miệng rồi mới cho vứt, phần chân có khi còn nguyên."
Người vợ mang nồi canh tới, đặt xuống giữa hai người trước khi ông kịp chống gậy đứng lên.
"Hôm nay cậu ấy còn kéo lê chân. Ông có muốn dạy nghề thì ăn xong rồi vẽ đường ra đây."
Mặc ở lại mái trú tới chiều, khi hắn đi được hết đoạn nền bằng, ông già mới trải vải chỉ đường nước ra khỏi sân, lấy mẩu than khoanh chỗ gốm thường đọng lại.
Sáng kế, Diệp theo hai người xuống rãnh dưới lò cũ, túi giấy buộc sát lưng, kiếm gỗ cầm trong tay. Nàng đã quen bước tránh những mảnh nung sắc, nhưng ông già cứ dừng lại nhặt, có mảnh chỉ còn bằng ngón tay ông cũng lật mặt trong xem.
"Để tôi tìm," nàng bảo. "Ông vừa chỉ cái lõm ở đáy, phải thứ này không?"
Ông nhận mảnh gốm nàng đưa, chùi bùn bằng vạt áo cho hai hõm dưới đáy lộ ra, ở mỗi hõm có một vệt mòn ngang, đúng chỗ chân kê từng ăn vào.
Diệp đang giữ giấy cho Mặc chà nét thì phía trên có tiếng đá nghiến, cả ba ép vào dưới vòm rãnh, từ đây nhìn được một góc sân đang dọn những mảnh cửa hắn đánh vỡ.
Cốc chủ đứng cạnh đế tách, đẩy một phiến đá lớn qua sân mà ống tay áo chỉ động rất ít. Khi người thợ xin đổi miếng kê, ông ta nhấc nghiêng đế, một dải sáng dưới nền tắt ngay, phiến đá đang đi cũng dừng lại.
Ông ta phải đưa bàn tay còn trống tới đẩy tiếp, nhưng lần này gót sau lùi hết một viên lát, tay áo phất tung, phiến đá mới lăn tới mép sân.
Mặc giữ góc giấy, mắt dừng ở chân ấy. Cốc chủ hạ đế xuống, hai ngả sáng lại liền nhau, bụi đá bị ép bạt khỏi nền.
"Đem nó khỏi rãnh thì ông ta phải tự giữ," người chồng ghé tai hắn. "Chân tôi nặn hồi trước cũng phải đúng cả hai hõm ấy."
Tiếng xe chở đất bỗng vang ngay trên đầu khiến Diệp ngẩng lên, thấy bánh xe dừng sát mép rãnh, nhưng người đẩy không đổ đất xuống chỗ nước, họ quay đuôi xe về phía lò cũ.
Một chiếc khuôn lớn rơi qua cửa lò, vỡ ngay trên bậc.
Ông già lao ra trước khi Mặc giữ kịp áo. Ông nhặt một mảnh còn nguyên dấu tay ở mép, ngẩng lên gọi người trên xe, tiếng gọi lạc hẳn khi chiếc thứ hai bị đẩy tới.
"Cái ấy còn dùng được! Để xuống, tôi nhận ra..."
Một bàn tay áo tro chặn xe lại. Cốc chủ đã tới đầu sân, chiếc đế vẫn ở phía sau, ông ta nhìn ông già trong cửa lò rồi cúi lấy mảnh khuôn người thợ vừa nhặt lên.
Ông ta bóp nó vỡ ngay trên tay.
"Dỡ cả mái. Chỗ này kê chân sân mới."
Mặc chạy tới cửa lò khi người gác rút thanh chống ngoài cùng. Vòm đất nung rạn một đường từ trên xuống, ông già bị vạt mái hất ngã vào trong, mảnh gốm trong tay văng tới chân Diệp.
Hắn đưa hai luồng lực vào dưới vòm, chặn khối đất vừa sụp xuống. Cả lò rung lên, bụi đỏ phun qua cửa, nhưng phía trên hai người đã có một khoảng trống.
"Diệp, đưa ông ấy ra!"
Nàng chui vào, kéo được ông già tới miệng lò thì bậc dưới chân lở tiếp. Mặc phải chia một phía lực xuống đỡ tấm ván họ đang đứng, mái đất lập tức hạ thấp, cọ vào búi tóc nàng.
Phía trên còn một bậc khô, Diệp bám được mép. Mặc giữ lực bằng tay phải, với tay trái lên nhận cổ tay nàng, nhưng tới ngang ngực khớp vai đã cứng lại.
Những ngón tay cách nhau chưa đầy một gang.
Hắn kiễng chân, đau buốt xuyên qua vai mà bàn tay không lên thêm, Diệp trượt trở xuống, móng tay cào một vệt máu trên đá, tấm ván dưới chân ông già chao mạnh.
"Thả tôi trước," ông già gọi. "Cậu nhấc cô ấy lên rồi..."
Mặc ghìm lại mặt ván. Hắn không còn một dòng lực rảnh để đưa người lên bậc, mái đất vẫn đang nứt trên đầu, còn phía cửa chính, kẻ giữ sân đưa cán sắt tới gạt tấm ván khỏi miệng lò.
Diệp buông bậc cao, quay phắt xuống gạt kiếm vào cán sắt, tiếng va khô bật lên, mũi gỗ dội ngược làm tê cả bàn tay.
Kẻ kia nhếch miệng, đẩy thêm.
Nàng thôi đè xuống. Thanh kiếm đi sát bên cán, chân trước bước vào đúng khoảng hắn vừa bỏ trống, mũi gỗ đâm thẳng lên hõm cổ.
Kẻ giữ sân sặc một tiếng, hai tay chụp lấy cổ mình, Diệp liền giật cán sắt, ném nó qua tấm ván cho ông già vịn, rồi dùng cả vai dìu ông ra ngoài.
"Tới đây!" nàng gọi Mặc, giọng khản vì bụi.
Hắn rút lực dưới ván, chém mặt kiếm vào trụ cuối đang nghiêng về lối ra, trụ bật ngang, giữ được mái thêm một nhịp. Mặc lách qua, khối đất đổ ập sau gót, những chiếc khuôn còn nguyên bị nghiền trong tiếng rền kéo dài.
Trên đầu sân, cốc chủ đưa tay giữ chiếc xe sắp lăn theo đống sụp. Ông ta kéo xe trở lại, quay bánh về phía chân kê mới, chẳng nhìn người gác còn bò dưới đất.
Diệp định bước lên bậc, Mặc chắn kiếm trước nàng vì cốc chủ đã trở về cạnh đế, ánh từ đế nối kín hai ngả dưới chân, phía sau ông ta là những người thợ chưa kịp rời xe.
Mặc đưa ông già xuống bờ khô. Trong lò không còn chỗ nhặt được một chiếc khuôn, dòng nước kéo theo đất đỏ tới tận khe dưới, người chồng cứ nhìn bàn tay trống của mình.
"Tôi nặn cái lớn ấy lúc bà nhà còn gánh nổi hai thùng đất," ông nói. "Vừa mới thấy lại nó."
Diệp nhặt mảnh đã văng ra cửa, đưa ông. Ông cầm lấy rồi quay sang nàng, nhìn thanh kiếm gỗ bị cán sắt đánh lõm một vệt.
"Cô đánh được hắn."
"Tôi biết."
Nàng đáp gắt quá, ông già im bặt. Diệp mở bàn tay đang rỉ máu, thử nắm chuôi một lần nữa rồi mới cúi xuống nhặt túi giấy.
"Tôi tưởng mình lại làm rơi kiếm," nàng nói nhỏ hơn. "Bản chà còn đây, anh Mặc."
Mặc nhận túi, còn nhìn vết mẻ trên gỗ thì nàng đã tự đỡ ông già đứng lên, lần này đi vào bên khô để ông có chỗ đặt cả bàn chân.
Tới chiều, tờ thưởng đầu Mặc đã đóng ở đường hàng. Trước ngày một nghìn hai trăm bốn mươi bảy, ai mang được đầu hắn lên sân sẽ nhận phần hàng riêng chuyến tới, qua ngày ấy những nhà chứa hắn phải đem đèn ra.
Lão Khúc đọc xong, lấy đá chặn tờ giấy khỏi bay.
"Đến đầu người mà hắn cũng mua chịu."
Người vợ chẳng nhìn tờ thưởng, chỉ hỏi chồng sao trên áo có nhiều bụi lò. Ông đưa mảnh khuôn còn lại cho bà, bà nhận ra ngay, xoay mặt có dấu tay vào trong rồi cất cạnh đèn.
Hai hôm sau, ngày một nghìn hai trăm ba mươi lăm, người đường hàng tới báo đã gặp đoàn Đỗ ở dốc đá trắng. Thất cùng sáu người Đội Bảy theo ông, rời núi từ hôm xe Thanh Vân đi, cữ và kẹp đều mang đủ.
Mặc gửi bản chà đón họ ở trạm kế. Lúc người hàng buộc xong gánh, người chồng đã đi tới chỗ ngoặt nhìn lên sân, nơi lò cũ vừa bị vùi thành nền đá.
Một chân kê mới được khiêng qua đó, phía dưới có vai đá nhô ra ép liền lên mặt sân. Ông già lấy đầu gậy vạch lại hai hõm chân cũ trên đất, đối với chỗ tựa vừa đổi.
"Bẩy chân này thì cả miếng sân đi theo," ông nói.
Mặc nhìn qua vai đá tới bãi sỏi trống phía ngoài, nơi ánh đế tách chưa từng chạm đến.
"Vậy phải lấy cả miếng sân ấy khỏi chân hắn."
