Đỗ Nghi tới mái trú vào chiều ngày một nghìn hai trăm bốn mươi, vừa thấy tờ thưởng ở đầu đường đã gỡ xuống, lật mặt sau kê dưới hòm cữ cho khỏi ẩm.
Thất đi sau ông, chiếc nồi buộc ngoài túi cứ chạm vào đùi mỗi lúc qua bậc. Sáu người Đội Bảy tới hết mới ngồi, người cuối tựa vào cột thở, giơ tay xua Mặc khi hắn định đỡ.
"Đường dài chứ có phải vừa đánh nhau đâu," Đỗ nói. "Cho họ ngồi. Bản chà đây, cậu giữ được phần dưới, còn phần miệng mất cả rồi."
Mặc dẫn ông tới bàn, còn Thất ngồi cạnh đôi già, nhìn khoảng tối trên trán người vợ rồi quay sang chồng bà, chẳng hỏi gì, chỉ tháo chiếc nồi xuống khỏi túi.
"Có bếp không?" anh hỏi. "Tôi ngâm đỗ từ trạm trước, ông Đỗ cứ bắt đi, giờ chắc mọc rễ rồi."
"Tôi bảo bỏ nước, anh tiếc thì mang," Đỗ đáp, vẫn cúi trên giấy.
"Tôi đã mang được tới đây."
Người vợ chỉ bếp, anh xách nồi đi ngay khiến Lão Khúc nhìn theo, bảo ông già chừa một chỗ ăn gần đèn, người này đi hết mười ngày đường mà còn sức cãi thì nồi đỗ chưa hỏng được.
Từ mái trú nhìn được cốc chủ trên cầu, người gác chỉ về phía hòm cữ vừa mang tới, định xuống dốc thì ông ta giữ vai lại. Một đoàn thợ được gọi lên sân thay họ, mỗi người mang theo ghế dài lấy từ những chái dưới chợ.
Sáng sau, Đỗ xuống phần rãnh còn hở dưới sân với Mặc, lò cũ đã bị lấp, nhưng chân kê mới ép lên lớp đá cũ vẫn chừa một khe đủ đưa cữ vào. Ông đo ở đó rồi đi vòng sang lối khô, thử chỗ nấp sau bức tường thấp.
Mặc đứng ngoài bãi sỏi, nhìn khoảng giữa mình với chân sân. Cốc chủ còn nguyên sức đại viên mãn, lấy được đế ra cũng chỉ buộc ông ta đánh bằng sức ấy, hắn phải còn đủ lực sau lúc giữ đế.
Chiều đó, một hòn đá thử bị mặt kiếm đánh nứt, đường vỡ chạy lệch khỏi dấu Đỗ vạch khiến ông kéo chiếc chèn ra, nhìn đầu gỗ đã bẹp rồi quăng nó sang bên.
"Cậu đánh ở trên mà không biết bên dưới còn tay tôi à?"
Mặc tra kiếm, cúi xuống nhìn vết tay ông in trong cát. Chỗ đứng của mình phải lùi, đường đi của Đỗ phải chừa, họ sửa đến khi trời tối, chẳng ai kéo người Đội Bảy ra đỡ đá thay thợ.
Bên mái trú, Diệp vừa dẫn một người đi thử qua hai tấm che thì sáu người cùng nhích về phía nàng, lối trống bỗng khép lại, chiếc đèn gốm không lửa rơi xuống cát.
Thất quát họ dừng.
"Tôi chưa gọi!"
Một người chỉ về phía Mặc, ở đó vừa có tiếng kiếm va đá. Thất gạt tay anh ấy xuống, lần này giọng chẳng nhẹ hơn.
"Anh ấy đánh thì chúng ta chạy hết à? Người nằm kia ai mang?"
Diệp nhặt chiếc đèn, đầu gối còn dính cát, nàng định bảo cả nhóm làm lại, Thất đã quay sang Mặc đang bước tới, nói một mạch như sợ dừng thì không nói được nữa.
"Tôi đứng sau tường chẳng thấy tay anh. Anh cũng không thấy người ở chỗ tôi, tôi gọi chưa hết thì anh có chờ không?"
Mặc nhìn khoảng trống giữa hai tấm che vừa bị chân người xóa hết.
"Tôi chờ anh gọi."
"Nếu tôi gọi chậm?"
"Vẫn chờ."
Thất quay lại, kéo hai người về cửa phụ, để hai người giữ che, hai người đón ở cuối lối. Lần này anh tự đứng trong khoảng khuất, gọi Diệp đi từng đoạn, lúc nàng mất khỏi mắt thì bảo dừng, không đoán hộ mình đã thấy hết.
Đỗ chỉ cho đôi giữ cửa chỗ đặt nêm, rồi đuổi cả nhóm về ăn. Hai kẹp đỡ được đem ra bãi sỏi, phần sau tường chỉ còn ông với Mặc làm việc, Diệp mang kiếm ra đầu dốc tập đường gạt đã dùng ở lò.
Nàng hỏi có cần thay thanh gỗ bị mẻ không, Mặc cầm thử rồi trả lại.
"Chưa gãy. Cô đang đưa mũi cao quá, gặp người tránh được thì cổ tay sẽ trống."
"Người ấy đã không tránh được."
"Lần tới có thể tránh."
Diệp mím môi, đưa kiếm lên làm lại, vết mẻ quay về phía trong bàn tay. Mặc đứng đối diện nàng thêm một lượt rồi mới trở về với Đỗ.
Hai ngày trước hạn, người bán dược đem một tấm thẻ tới mái trú. Lão Khúc tưởng ông ta tới đòi tiền, nhưng thẻ chỉ ghi tên những nhà được rời cốc, không có một khoản phải trả.
"Sân mở cho người muốn đi," người ấy nói. "Đem đèn lên đối khế, xóa tên rồi xuống bến. Cốc chủ bảo ông Khúc có xe thì nhận chở."
Lão lật thẻ lại, nhìn dấu son phía sau rồi gọi người vợ già tới xem. Tên đôi bà không ở đó, nhưng có nhà từng đứng đợi đan trước chái, có người bị chép tên ở đầu hàng thuốc.
Mặc đặt thẻ xuống.
"Ai đã được qua cửa?"
"Chưa ai. Mai mới đối."
Người ấy đi rồi, Diệp chạy tới chỗ ngoặt nhìn vào cốc, thấy hai người gác đang khiêng chốt ngoài cầu vào kho, lối xe xuống bến mở rộng, một nhà đã đưa tay nải ra cửa.
Lão Khúc đứng cạnh Mặc, xoay tấm thẻ trong tay rồi đem nó đi hỏi những người ở lò dưới. Ông trở về lúc nửa đêm, áo ướt sương, bảo nhiều nhà đã quyết đi, có người còn hỏi xe ông chở được cả khuôn không.
"Ta bảo chờ," Lão nói. "Họ hỏi chờ tới lúc cậu thắng hay chờ tới lúc cốc chủ đổi ý. Ta chẳng trả lời được."
Hôm sau, mẫu đèn Đỗ ghép thử đã giữ hơi từ sớm tới trưa, rồi một đường khói lọt qua chỗ nét dẫn bị cụt. Ông tháo cữ, dập mẩu than đang tàn, đưa Mặc xem phần thiếu dưới vành.
"Phải có chiếc nguyên. Cầm bản chà này về thì tôi chỉ làm được thứ đốt mất hạt."
Ngoài đường, tiếng bánh xe đã nổi lên, Mặc bỏ mẫu xuống, theo Diệp ra đầu cầu, vừa tới đã thấy những gia đình có tên trên thẻ đứng thành hàng hướng lên sân.
Cốc chủ ngồi ở án, một tay nhận khế, tay kia chỉ chỗ đặt đèn. Cửa xuống bến mở sau lưng họ, xe Lão Khúc chờ ngay dưới mái, người gác chẳng giữ một ai đi qua.
Người làm lò đặt đèn xuống cạnh án rồi đỡ vợ ra cửa, nhưng bà bước được vài bước đã dừng lại, đưa tay sờ trán.
Chiếc đèn của họ đã bị người giữ sân kéo vào vành đồng.
"Đối xong rồi," người chồng nói. "Trả để chúng tôi đi."
Cốc chủ lấy tờ khế gạch ngang tên ông, đưa giấy qua án.
"Người được đi. Đế của cốc ở lại."
Người làm lò không cầm giấy. Vợ ông quay trở lại theo chiếc đèn, vừa qua án đã bị kẻ giữ sân đẩy ghế tới sau đầu gối, bà ngồi thụp xuống.
Mặc rút kiếm ngay đầu bậc.
Cốc chủ đặt tay lên vành đồng, ánh chung lập tức kéo mỏng đi, người đàn bà bấu ngực áo, chồng bà lao tới thì bị một dải sáng ép vào ghế bên cạnh.
"Bỏ tay khỏi đèn," Mặc nói.
Cốc chủ nới vành ra một chút, chờ hắn lên hết bậc mới nhìn qua vai hắn tới sáu người đang đứng ở mái trú. Người giữ sân ghé lại hỏi có đóng cầu, bắt những kẻ ngoài ấy không, ông ta đưa tờ khế vừa gạch cho hắn.
"Đem ghế ra. Còn những nhà sau."
Kẻ ấy đi ngang mũi kiếm, xuống lấy thêm ghế, cốc chủ giữ nguyên bàn tay trên đèn. Sau lưng ông ta, người coi kho mở cửa hẹp, năm chiếc đế trống trên giá hiện ra dưới ánh ngày.
"Thợ của ngươi đã tới đủ," ông ta nói với Mặc. "Cho họ xem cũng được."
Mặc nhìn từ những chiếc đế tới bàn tay đang giữ ngọn của người đàn bà. Hắn vừa nhích kiếm, vành đồng lại xoay, vợ chồng bên án cùng co người.
Phía dưới, Diệp đã chặn những nhà chưa lên sân. Một người giận dữ gạt tay nàng, nói mình có thẻ cho đi, Thất bèn đứng hẳn vào lối, chỉ chiếc đèn đang bị khóa trên kia.
"Ông nhìn bà ấy trước đã!"
Người ấy nhìn theo, tay nải trượt xuống vai. Ông ôm đèn lùi khỏi bậc, Diệp đón những người phía sau sang mái kho, nhưng các đôi đã qua án đều bị giữ cạnh hàng ghế.
Mặc hạ mũi kiếm từng chút một, tới khi ánh trong vành đồng thôi kéo dài, người đàn bà cúi gập xuống, chồng bà ôm được vai vợ mà không dám đưa tay lấy đèn.
Cốc chủ lấy chụp phủ lại phần sáng, tự kê chiếc ghế vào sát rãnh.
"Mai xong lượt của hai người này," ông ta nói với người giữ sân. "Những người còn lại ở đây chờ."
Mặc lùi xuống bậc, mắt không rời bàn tay ông ta. Cửa ra khỏi cốc vẫn mở, nhưng không một gia đình nào ở trên sân bước xuống theo hắn.
Đến chiều, người gác theo lệnh cốc chủ chặn cả nguồn nước qua rãnh dưới. Đỗ đang nằm sau tường, nghe tiếng đá rơi liền thu cữ, tới khi nước ngừng mới luồn tay thử lại lối khô họ đã chừa.
Thất chia chỗ nước còn trong chậu, gắt với Diệp khi nàng định nhúng cả chiếc khăn dính đất vào.
"Tôi còn nấu đỗ. Cô muốn ăn đất thì tự bỏ vào bát mình."
Nàng khựng lại, đem khăn ra giũ ở ngoài mái. Mặc ngồi xuống cạnh nồi, tiếng người từ sân cao vọng tới, một người gọi xin lấy áo trong tay nải mà kẻ gác không đáp.
"Đường ngoài kia chẳng có ai giữ," Lão Khúc nói. "Hắn muốn chúng ta đi thì đã chẳng bày năm chiếc đế ngay sau lưng dân cốc."
Mặc đặt bát xuống, nhìn Đỗ đang cất phần cữ đã sửa vào áo, rồi quay sang Thất.
"Sáng mai anh đứng chỗ đã chọn. Tôi phải biết lúc nào người cuối ra hết."
Thất gật, lần này không hỏi Mặc có chờ nữa không. Anh gọi sáu người tới bên mình, chia phần đỗ còn nóng, chừa lối giữa mái cho Diệp đi qua.
Trên sân, người giữ cốc tháo chụp đèn của đôi bị giữ đầu tiên. Người đàn bà chồm tới ôm lấy, cốc chủ để bà ôm, chỉ kéo chiếc ghế của chồng bà vào đúng giữa hai chân đế.
