Bà lão kéo tấm buồm khỏi đầu gối người con, bảo anh tránh ra cho mình vá nốt chỗ rách, rồi hỏi thuyền của anh neo ở đâu.
Người đàn ông đang giữ vải cho bà ngừng tay, trên trán anh, một vệt đăng ấn nhạt lộ ra khi tóc bị gió hất lên, giống vệt trên trán người chèo đã đón Mặc tối qua.
"Thuyền này của con, mẹ cứ vá tiếp, con giữ phía dưới cho."
"Ta biết thuyền này của con ta, ta hỏi thuyền của anh kia mà."
Mặc đứng ở lối nối giữa hai mạn, chưa bước sang, người dẫn lặn đưa tay kéo tấm ván cho ngay, tiếng gỗ cọ nhau làm bà lão ngẩng lên, nhìn hắn một lúc rồi trở lại đường kim.
Sáng ấy, biển đã khác hẳn chiều qua. Cả một dải đá đen lộ ra dưới chân bến, trên đó có người gùi dược đi nhanh qua những vũng nước còn sáng. Những chiếc thuyền đêm trước đứng sát cầu giờ thấp xuống gần bằng mái, phải dùng ván dài mới bước tới được.
Mặc vừa hỏi người dẫn lặn về lối ra bãi, anh đã đưa hắn tới chiếc thuyền này. Lão Khúc ngồi trên mũi thuyền bên cạnh, giày vẫn chưa khô sau buổi xuống cát, đang bị một đứa trẻ nhìn chằm chằm vì dùng quạt phẩy vào chân.
"Mẹ tôi nghe cậu muốn xuống tìm dược," người con nói. "Bà nhất định đợi ở đây từ sáng."
"Ta đợi người biết lấy đèn," bà sửa, kim dừng giữa lớp vải dày. "Người bán thuốc bên kia nói cậu từng lấy được đèn cho người trong núi."
Mặc ngồi xuống mạn đối diện, bà vén tóc ra sau tai, vệt xám giữa trán hiện trọn, không có ấn đỏ đè lên mà cũng chẳng thấy chút ánh sáng nào.
"Ai giữ đèn của bà?"
"Ta tự thả, hôm ấy còn dặn nó đứng trên thuyền đừng nhìn xuống."
Bà chỉ người con, anh quay mặt đi, Mặc đợi bà nói tiếp, nhưng bà lại xỏ sợi chỉ đã tuột khỏi kim, chọc hụt qua lỗ kim, phải đưa sát mắt mới xuyên được.
"Nó sợ nước sâu từ nhỏ," bà nói. "Ta thả đèn xuống rồi về nấu cơm, mấy năm đầu vẫn nhớ hết. Bây giờ đang nói tên nó, tới miệng lại chỉ còn tiếng gọi."
Người con đẩy phần vải chưa vá về phía mình, giọng đã khàn.
"Mẹ vừa nhận ra con đấy, mẹ nhìn lại một lần nữa đi."
Bà nhìn anh, ánh mắt dừng trên một vết sẹo sát cằm, ngón tay bà nhích tới như muốn sờ, nhưng người con đã cúi xuống, bà lại thu về, cau mày vì sợi chỉ rối.
Mặc không hỏi thêm chuyện tên, hắn quay sang người dẫn lặn, anh hiểu ý, chống sào đưa chiếc thuyền nhỏ của mình tới bên cạnh rồi đợi hắn bước qua.
Ra khỏi các thuyền cư trú, mặt nước đổi màu rất nhanh. Trong chỗ xanh nhạt có những nhánh san hô đỏ sẫm, cá nhỏ đi qua như đàn chim luồn giữa cành. Dưới chỗ tối hơn, Mặc thấy một mái đá nghiêng, tưởng là nhà bị chìm, tới khi nước lặng mới nhận ra chỉ là phiến đá lớn được sóng khoét thành vòm.
Những đốm sáng hôm qua ở dưới ấy.
Chúng đứng yên, từng ngọn cách nhau một quãng, chụp đèn phủ rong nhưng lửa còn cháy trong lòng nước. Có ngọn gần như nằm dưới đáy thuyền người đang phơi áo, có ngọn xa hơn, dưới luồng cá vừa lướt qua.
Mặc nghiêng người, muốn nhìn tới chân đèn, người dẫn lặn đẩy đầu sào chặn mạn khỏi chạm đá, bảo hắn ngồi lại.
"Người ở trên, đèn ở dưới, xa thế này lâu ngày họ quên dần, bà ấy không phải người đầu tiên."
"Đưa lên thì sao?" Mặc hỏi, mắt còn dõi theo ngọn gần thuyền nhất.
"Bãi chủ bảo ánh đèn sẽ dẫn người tới. Ông ấy giữ màn nước ngoài kia, cậu nhìn đường sáng sát đá."
Một lớp nước xanh đậm nằm ngang cửa bãi, dù sóng bên ngoài đã rút nó vẫn đứng cao hơn mặt trong. Mặc thấy lá rong trôi tới đó rồi bị ép vòng xuống, bóng những ngọn đèn cũng chìm theo, mờ hẳn khỏi tầm mắt trên thuyền.
"Các anh đã thấy nó che được một lần truy thu?"
Người dẫn lặn tì sào vào mạn, ngón cái miết qua một mắt gỗ đã nhẵn.
"Chưa thấy màn chặn được ai. Hồi nhỏ tôi thấy một thuyền dạt về, trên ván còn hai dấu chân giáp cháy lõm, người chèo ngồi đó mà trán đã mang ấn đỏ. Bà ấy vá lại buồm cho thuyền ấy."
"Ông ta đã lấy đèn lên?"
"Trước đó mấy hôm. Tôi chỉ biết chừng ấy, bãi chủ thì cứ nhắc chuyện đó mỗi khi có người đòi ngọn mình."
Anh chèo thêm một đoạn rồi dừng, phía cửa bãi có tiếng nước đổ mạnh, một chiếc thuyền đang bị đẩy ngang, người ngồi trên đó ôm ngọn đèn còn chảy nước, chụp đồng cọ vào ngực áo ướt.
Người giữ bãi đứng trên mỏm đá phía ngoài, áo sẫm buộc cao khỏi đầu gối, ông ta đang ép bàn tay xuống. Dưới chân thuyền kia nước lõm thành một lòng sâu, khiến người ôm đèn không thể tự đưa thuyền ra.
"Đặt lại," ông nói. "Trước khi các thuyền trong này biết ngươi làm gì."
Người ôm đèn lắc đầu, giọng bật ra qua tiếng sóng.
"Tôi muốn nhìn nó một chút, đêm qua tôi quên cả lối về thuyền của mình."
Gió cuốn tóc người trên đá ra sau, giữa trán ông, đăng ấn nhiều tầng hiện những nét hoa văn sáng lạnh, sức ép từ đó tràn qua mặt nước khiến đầu thuyền của người dẫn lặn chìm xuống một đoạn.
Hoá Thần sơ kỳ.
Mặc đặt chân lên mũi thuyền, bàn tay phải nắm chuôi kiếm, người dẫn lặn lập tức kéo sào về phía mình, định đẩy thuyền lùi khỏi khoảng nước đang bị ép.
Bãi chủ đã trông thấy hắn.
"Khách trên bờ cứ ở trên bờ. Người ở đây chịu thay được cái hăng hái của ngươi sao?"
Ông lật chưởng. Cả vách nước trước mỏm đá tách ra, giáng một dải nặng xuống cạnh chiếc thuyền ôm đèn. Đá ở dưới nổ tung, bọt trắng dựng cao hơn cột buồm, người trên thuyền bị hất ngửa mà vẫn chưa buông đèn.
Mặc rút kiếm.
Linh lực dồn theo lưỡi thép, kéo một vệt sáng ngang mặt nước. Nhát chém cắt thẳng vào dải nước đang cuộn trở lại, xẻ nó từ giữa thành hai khối đổ sang hai phía, để một khoảng trống hiện ra trước người ôm đèn.
Chiếc thuyền được nhấc khỏi lòng nước lõm, trượt ngang tới sát mũi kiếm Mặc. Người dẫn lặn đang kéo sào chợt buông hẳn, dùng hai tay nhận lấy đầu thuyền vừa tới, tự giữ nó khỏi quay trở lại.
Khoảng trống chỉ tồn tại một hơi.
Từ ngoài bãi, sức ép từ bãi chủ lại đè tới, nặng hơn hẳn phần hắn vừa chém. Mặc đưa mũi kiếm xuống thấp, chân trước lún vào ván, linh lực chạy dọc mạn thuyền thành một lớp mỏng đỡ ngọn đèn khỏi rơi.
Hắn nhìn thẳng người đang ôm nó.
"Ông muốn giữ hay muốn đặt lại?"
Người ấy nhìn qua vai Mặc, về những cột buồm ở phía trong, một thuyền đã có người đứng dậy, tấm áo trẻ nhỏ phơi trên dây bị gió giật bung, bay lẫn vào bọt nước.
"Đặt lại, để tôi tự đặt, đừng đưa lên nữa," ông nói gấp, vẫn ôm đèn sát ngực.
Mặc hạ kiếm, giữ lớp lực dưới chân đèn tới khi người kia cúi sát mặt nước. Chụp đồng chìm xuống, ánh sáng qua những ngón tay ướt mờ dần, rồi ngọn đèn rời tay người ấy, về lại dưới mái đá.
Sức ép phía ngoài chưa mất, bãi chủ định bước khỏi mỏm đá, nhưng màn nước sau lưng ông bỗng mỏng đi một dải, ánh những ngọn sâu hơn ló ra.
Ông quay nửa người, giang chưởng ép nó khép lại.
Một miếng kim loại trong đai lưng lật ra dưới vạt áo, mặt gãy trắng bạc chớp lên rồi khuất. Mặc chỉ kịp thấy một nét khắc ở mép, khác màu với những móc đồng buộc áo, trước khi nước xanh đã đứng kín quanh bãi.
Người vừa trả đèn nằm phục trên mạn, khóc không thành tiếng, người dẫn lặn buộc thuyền ông ta sang cạnh thuyền mình, lần này không giục Mặc rút kiếm, chỉ chờ hắn tra xong mới chèo.
"Tôi chở ông ấy về," anh nói với bãi chủ.
"Đưa tới thuyền nhà ông ấy, đừng để ông ấy lại quên đường."
Bãi chủ nói rất đều, như chính ông vừa đưa người khỏi nước, người nằm trên mạn co hai chân lại, nhường chỗ cho người dẫn lặn mà không ngẩng đầu.
Mặc quay nhìn những mảnh đá còn rơi trong nước đục. Hắn đã chém đứt được một dải lực của bãi chủ, nhưng phần nước sau đó kéo tới vẫn đủ ép cả thuyền xuống. Ở chân bãi, màn xanh đã kín trở lại, người trên đá đứng nguyên chỗ cũ.
Khi về tới thuyền cư trú, bà lão vẫn ngồi bên tấm buồm, bà hỏi ngọn vừa được đưa lên có phải của mình không, Mặc đáp không. Bà lại hỏi có nhìn thấy phần quai bị sứt ở chiếc nào khác không.
"Đèn của bà có dấu ấy?"
"Có một vết sứt, ta dùng kim khía cạnh nó, lúc ấy mắt còn tốt."
Người con đặt tấm buồm sang một bên, lần đầu giọng anh lớn tới mức thuyền cạnh đó nghe được.
"Mẹ thấy người kia rồi đấy, lên được lại phải thả, mẹ còn đi làm gì?"
"Ta đi nhìn đèn của ta."
"Mẹ xuống rồi quên cả đường về thì sao?"
Bà lão cúi nhặt chiếc kim rơi giữa nếp vải, không tìm được, bực mình hất cả tấm buồm lên, kim văng ra, người con vội bắt lấy, bà giằng khỏi tay anh.
"Thì anh dẫn ta về, anh cứ đứng đó hỏi, ta nhớ lại được à?"
Người con im bặt, bà xỏ chỉ, lần này xỏ mãi không qua, Mặc dịch người che bớt gió, đợi bà làm xong mới nói mình cần biết đường xuống và cách bà nhận ngọn của mình.
"Tôi chưa đưa được bà qua người giữ bãi hôm nay."
"Cậu còn ở đây?"
"Tôi còn phải tìm người đổi dược, bà muốn hỏi gì thì cứ gọi sang thuyền."
Bà nhìn kiếm hắn rồi gật, như vừa chấp nhận một cuộc hẹn chưa có ngày, người con cầm lấy đầu vải, lần này bà để anh giữ, cả hai không nói nữa.
Ở thuyền cạnh đó có người mang một cánh buồm nhỏ sang nhờ bà xem chỗ rách, người con định nhận thay, bà đã gạt đi, bảo đem trải ra cho có sáng.
"Chỗ này anh khâu ngang gió, ra ngoài nó lại toạc," bà nói, lấy kim chỉ đúng một đường. "Rút mũi cũ đi, đừng tiếc mấy đoạn chỉ mà bỏ cả buồm."
Người ấy làm theo, hỏi tiền công, bà nhớ đúng số lần anh từng mang buồm tới mà chẳng nhớ nổi mặt người đang giữ vải bên cạnh mình.
Mặc ngồi tránh khỏi nắng để bà nhìn rõ, thấy người con nghe mẹ nói nghề thì thả lỏng lưng, tới lúc bà hỏi ai vừa đón thuyền lại cúi xuống giữ mép vải.
Ba hôm sau, người dẫn lặn đưa Mặc tới một thuyền lớn phơi đầy dược, những rễ khô hắn từng ngửi ở Vọng Tinh treo dưới mui. Còn thứ vừa vớt lên nằm trong bồn nước, xanh trong và mềm, chạm nhẹ đã uốn theo dòng.
Mặc ngồi bên bồn lâu hơn dự định, người giữ dược đang dùng dao tách đất khỏi rễ, ngẩng lên nhìn chiếc khăn che trán hắn rồi đẩy một đoạn còn sống tới.
"Cậu bẻ thứ khô được, chưa chắc dùng thứ này được. Đem lửa mạnh ép một lượt thì linh khí tan trước nước."
Mặc dùng đầu ngón cảm nhận luồng lạnh trong rễ, hỏi cách người dưới bãi giữ nó lúc đem lên, người ấy lấy một mảnh ngọc khỏi đáy bồn, bên trong có những đường sáng xanh chậm rãi chuyển như bóng rong.
"Vị này mới là thứ ông Khúc hỏi. Còn các vị khác, cậu đem phương đan ra đối."
Lão ngồi xuống bên cạnh, hỏi tiền thuê bếp trên thuyền, nghe giá, ông xếp quạt lại, nhìn khoảng sàn hẹp đang ngồi.
"Chỗ phơi rễ còn đắt hơn chỗ lão phu nằm. Ông bán cả gió ngoài mui nữa à?"
"Nằm thì ông khỏi đốt lò."
"Được, tiền lò cứ tính, công của cậu ấy cũng phải tính, đừng thấy người trẻ mà trả bằng lời khen."
Người giữ dược nhìn Mặc, hỏi hắn luyện được những loại nào. Hắn nói phần đã làm ở núi, mở gói dược mang theo để đối với phương Hoá Thần Đan, chỉ rõ những vị chưa có. Người ấy lựa phần đủ, giữ riêng cả một gói nữa, rồi dẫn họ vào khoang dưới.
Ở đó không có đèn người, một hòm dài đặt trên nền cát khô, mở ra thấy những ống được chèn cách nhau, ánh trắng từ miệng ống soi lên những lớp lót vừa thay.
Mặc dừng ở đầu bậc.
"Lửa trời vô chủ," người giữ dược nói. "Ta chuộc bằng hàng dược từ một chuyến lái biển. Cả hòm có từng này, cậu hỏi thêm ta cũng chẳng lấy đâu ra."
Lão cúi sát một ống, xem vết nóng ở lớp lót rồi đứng thẳng lên, lần này ông không mặc cả ngay, quay sang đợi Mặc nói.
Trong mười ống của hòm, họ thuận lấy ba hạt đổi mười hai viên đan thường, ngoài phần công luyện lấy dược cùng ngọc. Người giữ dược khép hòm, chưa trao chìa.
"Tám hôm nữa hàng rời bến. Có đan mới có lửa, cậu đừng để người xuống nước phải chờ."
Bên ngoài, bà lão đã theo con tới tìm người giữ dược, tấm buồm vá ôm trong lòng. Mặc cất phương đan rồi ra ngoài cùng bà.
"Cậu thấy lửa của ta chưa?" bà hỏi.
"Tôi chưa tới được chỗ ấy, phải đi cùng người dẫn lặn."
"Ta cũng xuống, cậu đừng chọn hộ rồi đem một ngọn giống giống lên đây."
Bà nói xong bật cười một tiếng, tự thấy điều vừa dặn buồn cười, nhưng người con đang đứng chờ ở mạn chẳng cười nổi, anh giơ hai tay nhận tấm buồm, gọi mẹ cẩn thận qua ván.
Bà đi tới cạnh anh, ngập ngừng, rồi quay hẳn sang người dẫn lặn đang đỡ đầu ván bên kia.
"Buồm của con vá xong rồi," bà nói, đặt cả tấm vải vào tay người ấy, còn con bà vẫn đứng ngay bên cạnh với hai cánh tay chưa hạ.
