Người con cắt sợi dây mẹ đưa cho Mặc thành hai đoạn, lấy đoạn ngắn sửa nốt chiếc dép, còn đoạn dài cuộn lại đặt bên gối bà.
"Dây cũ rồi, xuống nước sẽ đứt, mẹ đừng trông vào nó," anh nói.
Bà lão nhìn chỗ vừa cắt, lấy chiếc dép khỏi tay anh, kéo mạnh thử nút buộc. Nút không tuột, nhưng bà vẫn tháo ra làm lại, bảo chỗ này phải nằm phía ngoài, đi lâu mới không cấn chân.
Mặc ngồi cạnh mui, đợi bà làm xong mới trả lời câu hỏi từ chiều trước.
"Tới hôm đi, tôi sẽ tìm bà, nhắc lại chuyện hôm nay."
"Nếu ta bảo chưa từng nhờ cậu?"
"Tôi ngồi lại nói cho bà nghe," hắn đáp, nhìn hai đoạn dây bên gối bà.
Bà đẩy chiếc dép về phía con, gật đầu như thuận được chừng ấy cũng đã hơn lời hứa lấy hộ. Mặc hỏi ai dạy bà kiểu buộc quai ấy, bà nói ngay là mẹ mình, rồi cau mặt, chẳng nhớ nổi người vừa gọi là mẹ có gương mặt thế nào.
Người con cầm dép, ngón cái ép lên chỗ nút vừa được sửa, lần này anh không hỏi thêm, chỉ đặt nó cạnh chân bà, quai quay đúng chiều để bà xỏ được.
Ngoài mạn có tiếng người gọi anh, bãi chủ đã tới trên chiếc thuyền tuần thấp, mang theo một ông già cùng hai đứa trẻ của thuyền phía trong. Ông tự đỡ người già lên ván trước, sau đó mới bước sang, đăng ấn nhiều tầng sáng nhạt dưới nắng chiều.
"Từ hôm nay ngươi giữ thuyền ngoài, những nhà có người xuống dược gửi trẻ ở đây, ta miễn phần neo cho thuyền ngươi," ông nói với người con.
Người con chưa đưa tay nhận miếng thẻ ông trao.
"Tôi còn phải đưa mẹ xuống."
Bãi chủ đặt thẻ lên cạnh chiếc dép, để đứa nhỏ ngồi xuống sát mui, nó đang ôm một bó dây câu rối, vừa ngồi đã gỡ, chẳng hiểu người lớn đang nói gì.
"Mẹ ngươi cần một người nhận thuyền khi trở lên, những nhà kia cũng cần chỗ gửi người. Khách muốn lặn thì để người biết lặn dẫn, ngươi giữ phần mình làm được."
Mặc đứng dậy, nhìn những chiếc thuyền đang dời neo phía sau ông, đường hẹp từng dẫn từ chỗ ở của bà ra cửa bãi đã bị một thuyền cư trú lớn chắn ngang, trên mui có cả chăn và áo trẻ nhỏ.
"Ông đổi chỗ họ để giữ bà ấy ở đây?"
"Ta đưa người vào chỗ kín gió. Cậu muốn họ ra ngoài luồng cùng bếp của cậu thì cứ hỏi."
Ông già vừa được đỡ lên thuyền cúi mặt, đứa nhỏ thôi gỡ dây câu, người con đặt tay lên vai nó, đẩy nhẹ vào mui, rồi quay sang Mặc.
"Anh đừng hỏi họ nữa, họ vừa có được chỗ ngồi."
Câu ấy làm Mặc dừng lại, bãi chủ nhìn hắn một lần, đi tới đầu mạn, ngón tay vạch xuống dây neo ngoài. Sợi dây đứt gọn, cả đoạn thuyền bên họ chậm rãi quay khỏi lối cũ.
"Mẹ ngươi ở đây vẫn có người chăm, đừng bỏ thuyền đi theo khách," ông nói với người con.
Mũi thuyền cọ vào đá cạn, tiếng gỗ kêu làm bà lão giật mình ôm lấy chiếc dép, người dẫn lặn từ thuyền bên nhảy sang, gọi thêm người kéo, nhưng Mặc đã bước tới giữa mạn.
Linh lực trải dưới đáy, nhấc cả phía thuyền mắc lên khỏi đá, nước chảy thành một tấm mỏng qua đường ván vừa trồi, cái bóng đen của sống thuyền rời khỏi mỏm nhọn.
Người con buông sào, tự đem đoạn neo còn lành sang đầu kia, người dẫn lặn ngừng gọi, đẩy thuyền vòng qua chỗ cạn vừa lộ. Hai đứa trẻ ngồi trong mui bật tiếng reo khi đá trôi qua dưới chân mà không chạm.
Mặc hạ thuyền ở khoảng nước sâu hơn, sức giữ dưới đáy rút về chậm tới lúc dây mới căng. Bãi chủ đã bước trở xuống thuyền tuần, áo chẳng ướt, ông để họ tự tìm chỗ neo ngoài đường vào bãi.
Người con vẫn ghì dây sau khi thuyền đã đứng, bà lão gọi anh tới nhận dép, anh bảo để đấy, giọng nặng khiến bà lập tức nhìn sang chỗ khác.
"Tôi phải giữ thuyền thật," anh nói với Mặc. "Những người này ở đây cả khi anh đi rồi."
Mặc định đáp, anh đã nói tiếp, nhanh hơn.
"Tôi biết anh chưa đi, cũng biết anh cứu được bếp, nhưng tôi không biết làm sao giữ mẹ mà không bắt bà quên tiếp."
Anh đá đoạn dây bị cắt xuống sát chân mui, quay về đỡ ông già ngồi cho vững, Mặc đứng bên mạn, chẳng gọi anh lại.
Bà lão tự xỏ dép, quai vừa sửa ôm ngay ngắn bàn chân gầy, bà đi tới chỗ người dẫn lặn đang buộc thuyền nhỏ, hỏi nếu không đi lối cũ thì còn lối nào khác.
Anh chỉ ra phía nước thẫm hơn bên ngoài mái đá.
"Lối ấy xa hơn, phải chờ mùa nước mới xuống được."
"Vậy cậu nhớ tới gọi ta, ta vẫn muốn nhìn cái đèn ấy."
Đêm, Mặc ngồi trong khoang vá lỗ than trên áo, mũi kim xuyên qua chỗ vải cháy làm mép đen vỡ ra, hắn phải mở rộng miếng vá, che cả phần còn tưởng nguyên.
Lão Khúc ở thuyền bên, nói chuyện với người giữ dược để chờ người dẫn lặn quay về, Mặc nghe tiếng quạt gõ vào mạn, biết ông còn thức, bèn kéo kín mui trước khi hỏi Chiêu.
"Nếu một ngày bà ấy chỉ nhớ mình đã thả đèn, chẳng nhớ từng muốn lấy lại, tôi nhắc có đủ không?"
"Ngươi đã hứa ngồi lại, đến lúc ấy thì ngồi."
Mặc đưa kim qua vải, đầu ngón rộp đã se nhưng vẫn đau khi giữ mép áo lâu, hắn nghĩ tới người con cầm sợi dây mới, tới câu bà lão nói rất chắc về mẹ mình rồi ngay sau đó không nhớ mặt.
"Hồi ở Thanh Đăng, sư tỷ có quên việc gì như thế chưa?"
"Ngươi đang hỏi ta trước hay sau buổi học chữ?"
Mũi kim dừng lại, hắn biết mình đã hỏi vụng, nói muốn hỏi những chuyện từ khi còn nhỏ, còn nàng im tới lúc ngoài khoang có một con cá quẫy vào mạn.
"Có chuyện ta muốn quên mà vẫn nhớ," nàng nói. "Ngươi hỏi cho rõ rồi hãy hỏi."
Mặc đặt áo xuống đầu gối.
"Tôi muốn hỏi đêm sư tỷ xin cho tôi ở lại, sáng hôm sau ra sân đã thấy người giữ cửa đem chổi đặt cạnh cột. Tôi biết sư tỷ có quỳ, nhưng chưa từng hỏi nàng quỳ ở đâu."
"Trước điện, ngươi tưởng ta được quỳ trên đệm trong nhà à?"
Hắn kéo cây đèn dầu lại gần, để ánh không lọt qua mui, nàng nhìn thấy bàn tay hắn qua mắt hắn, bỗng bảo cứ vá tiếp, đừng ngồi thẳng như đang nghe trưởng lão giảng.
Mặc nhận áo lên, chờ nàng nói.
"Bậc thứ hai có một chỗ sứt, ta nhớ vì cứ tưởng dịch sang bên thì khỏi cấn, tới lúc dịch thật mới thấy cạnh nào cũng nhọn."
Giọng nàng đều, nhưng câu sau chậm hơn, như phải lần qua một khoảng tối mới tìm được chỗ tiếp.
"Người giữ cửa bảo người trong điện còn bận, ta nói ta chờ. Lúc đầu còn định chờ xong về lấy áo ngoài, vì trời mới tối, lạnh chưa tới đầu gối."
"Sư tỷ chờ tới sáng?"
"Ừ, tới sáng thì áo ngoài khỏi lấy nữa."
Hắn kéo sợi chỉ mạnh quá, lớp vải cũ nhăn lại thành một dúm, nàng bảo tháo mũi vừa khâu, hắn cúi đầu làm theo, tới lúc mặt vải phẳng lại mới nghe nàng kể tiếp.
Trong điện khi ấy có một ngọn đèn đặt cạnh cửa, người ra vào đều nhấc vạt áo bước qua, chẳng ai phải nhìn xuống chỗ nàng quỳ. Nước mưa từ đầu mái nhỏ vào vết sứt ở bậc, lúc đầu chỉ ướt một bên đầu gối, rồi thấm qua cả lớp vải phía kia.
"Có người hỏi ta có biết ngươi tên gì không, ta đáp Trần Mặc," nàng nói. "Họ hỏi nhà ở đâu thì ta chẳng biết, ta vừa gặp ngươi sau cột, đâu đã kịp hỏi hết."
"Sao sư tỷ không gọi tôi tới?"
"Ngươi bị đưa ra ngoài sơn môn rồi, ta đứng dậy đi tìm, lúc trở về họ đóng cửa thì xin ai?"
Mặc nhớ đêm ấy mình ngồi dưới gốc cây ngoài cổng, ôm đôi thùng rỗng vì không biết người ta có cho mang đi không. Hắn đã nghĩ nàng về ngủ rồi, sáng ra nói giúp một câu, người trong điện thuận thì hắn lại gánh nước.
Nàng chưa từng ở phía ngoài cánh cửa ấy cùng hắn, vậy mà trong trí nhớ của nàng cũng có một đêm dài chờ tiếng then mở.
"Ta nói ngươi muốn xem kiếm," Chiêu tiếp. "Người trong điện hỏi một đứa gánh nước nhìn kiếm để làm gì, ta bảo họ ra sân mà hỏi ngươi, họ không ra."
"Rồi sư tỷ nói thế nào?"
"Ta nói nó quét sân được, ngươi đã đứng ở đó suốt buổi, ta nghĩ chắc biết sân rộng bao nhiêu."
Mặc cười mà sợi chỉ trong tay chẳng kéo nổi, nàng cũng im một lúc, tiếng mưa trong câu chuyện đã hết, ngoài mui chỉ có nước biển vỗ nhè nhẹ vào ván.
"Gần sáng, người giữ cửa đưa chổi ra, bảo sáng ra ngươi được vào. Ta muốn đứng dậy ngay, đầu gối không chịu, phải vịn vào chỗ sứt ấy, đến lúc nhấc lên mới biết vải dính vào đá rồi."
Hắn đặt hẳn chiếc áo xuống.
"Đầu gối rách?"
"Cả hai, có một sợi chỉ đỏ ở gấu áo mắc lại trong khe, ta giật không ra, đành bỏ. Sáng hôm sau ngươi quét qua đó, còn hỏi sao khe đá có chỉ."
Mặc ngẩng đầu, như có thể nhìn thấy nàng ở khoảng tối trước mặt.
"Tôi nhớ sợi ấy, đã dùng que khều ra, cuốn vào đầu chổi."
"Thế là ngươi làm mất thật, ta còn quay lại tìm."
Hắn há miệng định xin lỗi, rồi dừng. Sợi chỉ đã bị hắn quét đi từ rất nhiều năm trước, người cần nghe lời ấy đang ở trong ngực, còn người có hai đầu gối từng rách vẫn nằm trên núi.
"Tôi cứ nghĩ một câu là đủ," hắn nói.
"Ta cũng nghĩ thế, cho nên mới không đem áo ngoài."
Mặc cúi xuống mũi vá dở, ngón tay giữ chặt sợi chỉ cho tới khi nàng nói tiếp.
"Ta đã muốn ngươi ở lại, ngươi nhìn thanh kiếm gỗ còn lâu hơn người ta nhìn đèn của ta."
"Sáng hôm sau tôi vẫn đứng sau cột," Mặc nói. "Tôi nghĩ người ta chỉ cho quét, còn nhìn kiếm thì phải giấu như trước."
"Ta nhớ, phải gọi ngươi hai lần mới chịu ra, ngươi cứ nhìn người giữ cửa, như sợ bước ra thêm một bước sẽ lại bị đuổi."
Hắn đã đi qua biết bao sân của người khác từ buổi sáng ấy, nhưng tới khi nàng nhắc, hắn vẫn nhớ rõ bóng cột che được nửa thân mình.
Hắn lấy giấy từ bọc khô, đặt lên tấm ván dùng làm bàn, đầu bút đi chậm qua tên nàng, rồi tới bậc điện, chỗ sứt và sợi chỉ đỏ mắc trong đá.
"Ngươi viết gì?"
"Chuyện đêm ấy."
"Viết nhỏ thôi, đầu gối ta không to bằng hai chữ ngươi vừa viết."
Hắn nhìn xuống, chữ quả thật lớn tới mức chạm nhau, hắn đổi sang dòng dưới, viết lại chậm hơn, lần này không cố làm cho ngay hàng, chỉ giữ đúng điều nàng đã nói.
Chiêu đọc qua mắt hắn, tới câu nàng vịn bậc đứng lên, nàng bảo sửa, khi ấy nàng đã phải bò lùi xuống một bậc trước, nếu cứ đứng thẳng thì vải còn dính sẽ rách thêm.
Mặc sửa câu ấy, trong khoang, tiếng bút cọ giấy nghe rõ hơn sóng.
"Sáng hôm sau sư tỷ đi ngang sân, tôi còn hỏi vì sao nàng đi chậm."
"Ta bảo dép chật."
"Tôi đã tin."
"Ngươi nhìn kiếm cả buổi, có nhìn dép ta đâu."
Hắn đặt bút xuống, chờ mực khô, mắt không rời trang giấy, ở dòng cuối, sợi chỉ đỏ vẫn mắc trong khe đá, nàng chưa cho hắn viết tới buổi sáng mình quét nó đi.
Tới khi Lão gõ nhẹ ngoài mui, Mặc mới cất giấy vào bọc, ông báo người dẫn lặn đã về, nói xong quay sang thuyền dược để họ có chỗ trao đổi.
Người trẻ ngồi xuống mũi thuyền, đặt trước mặt hắn một chiếc chuông đồng nhỏ, ở miệng chuông còn cát, dây treo bị cắt ngay sát quai, phần đứt mới sáng màu.
"Bãi chủ lấy hết dây báo ở lối cũ, tôi xin lại được cái này," anh nói. "Ông ấy bảo ai muốn xuống thì tự nhớ đường về."
Mặc cầm chuông, lắc nhẹ, tiếng đồng ngắn, lọt dưới mui rồi mất, người dẫn lặn nhìn theo nó với vẻ tiếc một thứ lớn hơn cái chuông.
"Có nối lại được không?"
"Có dây mới cũng chẳng còn chỗ cũ để buộc, họ dời thuyền cả rồi. Tôi dẫn cậu theo luồng ngoài, nhưng cậu phải biết lặn, dưới đó tôi gọi cậu không nghe."
Mặc đặt chuông xuống, hỏi anh muốn đổi công dẫn bằng gì, người trẻ nhìn ngọn đèn dầu trong khoang, ánh mắt chuyển tới cái lò đã được phủ kín bên thuyền cạnh.
"Sau này tôi muốn lên núi học đan. Tôi biết dược ở đâu mà đưa lên chỉ biết bán rễ, muốn giữ một người vẫn phải đi mua thuốc của người khác."
"Tôi dạy được phần đã biết, lên núi phải có lúc ngồi cả ngày trước lò."
"Tôi ngồi được, nhưng phải đưa bà ấy xuống trước, lúc ấy tôi mới biết mình đi khỏi bãi được hay chưa."
Mặc gật, nhường chỗ cho anh vạch đường trên tấm ván còn vết than của người thợ. Ngón tay người dẫn lặn đi vòng qua mái đá, tới chỗ hai luồng nước gặp nhau thì dừng, không vạch tiếp xuống bãi đèn.
"Mai tôi đưa cậu tới đây, đừng nhìn mặt nước mà nhìn vách đá. Thấy tôi quay lại thì cậu phải quay, kể cả lúc chưa hiểu vì sao."
Mặc nhận lời, vừa đẩy chiếc chuông về thì người trẻ giữ tay hắn lại.
"Cậu giữ nó. Mai xuống rồi cậu sẽ biết, có lúc chuông ở ngay trên đầu mà chẳng nghe thấy gì."
